Năm ngoái sau khi viết bài “My tool stack 2024”, tôi đã tạo một task như thế này trên Todoist của tôi:

Thoáng cái đã một năm trôi qua. Bài viết này sẽ nhằm cập nhật bộ tool stack của tôi xem có gì thêm, có gì bớt không.

💼 Personal Productivity

Bitwarden

Bitwarden hoàn toàn miễn phí. Tính năng cơ bản của một Password Manager cũng đều có, giao diện dễ sử dụng.

Sau khi sử dụng thử một tháng, tôi đã quyết định cancel subscription của Last Pass để chuyển hẳn sang sử dụng Bitwarden.

Đến giờ sau gần 1 năm chuyển nhà, tôi thấy rất happy.

Raycast

Nếu được phép chọn ra một “game changer” tool trong năm vừa rồi, thì tôi sẽ vote #1 cho Raycast. Tôi vốn là người ghét chuột.

Tôi sẽ cố gắng không động vào con chuột / trackpad nhiều nhất có thể.

Và Raycast sinh ra để phục vụ việc đó.

Ngoài ra hệ sinh thái với rất nhiều tiện ích mở rộng cũng giúp Raycast ghi điểm cực mạnh.

Một trong những tính năng của Raycast đó là ghi nhớ lịch sử Copy. Do đó tôi đã loại tool Pasty ra khỏi stack và sử dụng hoàn toàn Raycast.

Tương tự như vậy, tool để tìm emoji Rocket cũng bị cho vào dĩ vàng khi tất cả đều có trên Raycast.

Arc Browser

Dù còn điểm yếu ở phần quản lý bookmark, nhưng gần 1 năm qua trải nghiệm của tôi với Arc Browser là khá tích cực.

Tôi đặc biệt thích 3 tính năng sau:

• Ctrl + Tab sẽ quay lại tab mở gần nhất. Tôi thấy điều này đặc biệt tự nhiên. Vì khi làm việc chúng ta thường chỉ làm với khoảng 2-3 tab một lúc. Việc chuyển qua chuyển lại giữa 2 tab là điều tôi rất cần.

• Thanh search ở ngay trang hiện tại. Ở Chrome, mỗi khi muốn tìm kiếm cái gì, tôi phải mở tab mới, rồi mới search được. Nhưng với Arc, thì thanh search ở ngay trang hiện tại. UX làm tôi thấy dễ chịu hơn rất nhiều.

• Ẩn side bar. Đôi khi tôi chỉ muốn nhìn cái trang web hiện tại, và không có nhu cầu nhìn những thông tin thừa khác. Arc sẽ cho phép chúng ta ẩn toàn bộ các tab, chỉ hiện thị mỗi trang hiện tại.

⼰ Self-improvement

Obsidian

Về phần note talking thì năm vừa qua tôi đã chuyển hẳn qua dùng Obsidian.

Tôi cũng đã bỏ dùng Mindomo và chuyển hoàn toàn qua Mermaid trên Obsidian.

✍️ Content Creator

Screen studio

Tính năng mouse tracking của Screen Studio quả thực là hơn hẳn tất cả các đối thủ trong ngách phần mềm quan màn hình.

Nếu bạn cần phải làm video demo sản phẩm, thì không thể không dùng Screen Studio.

🧑‍💻 Dev Tools

Cursor AI

Bản thân tôi không thích AI.

AI làm cho phần nhiều người mất khả năng suy nghĩ độc lập.

AI làm cho những con người bình thường, nghĩ rằng họ đặc biệt.

Dù không thích nhưng cũng phải công nhận rằng AI đang giúp năng suất lao động tăng rất nhanh.

Bản thân tôi dùng Cursor AI như một dạng Assistant trong việc coding.

Tôi vẫn là người chỉ huy, nhưng việc thực thi thì để Cursor làm.

Tổng kết

Như vậy toolstack của tôi có sự thay đổi trong một năm như sau.

Bỏ không dùng: Lastpass, Pasty, Rocket, Mindomo, Lens

Tool mới: Bitwarden, Raycast, Arc Browser, Screen Studio, Cursor AI

Làn sóng sa thải nhân sự bắt nguồn từ khoảng năm 2022 kéo dài đến tận bây giờ. Khi ấy trong team mình luôn nói đùa với nhau một câu vui rằng “Optimize or to be optimized”.

Dẫn bài 2

Hôm trước có đọc được bài báo nói là Elon Musk thẳng tay sa thải nữ trợ lý 12 năm kinh nghiệm vì đòi tăng lương. Thế mới thấy sự hiệu quả và giá trị mang lại mới là điều quan trọng.

Dẫn bài 3

Từ hồi đọc nhiều báo cáo doanh nghiệp tôi mới biết rằng các chi phí ảnh hưởng đến lợi nhuận của một doanh nghiệp có thể chia thành mấy mục sau:

• Giá vốn hàng bán

• Chi phí quản lý doanh nghiệp

• Chi phí bán hàng

Giá vốn hàng bán là thứ khó giảm vì phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu đầu vào. Chi phí bán hàng thì cũng khó giảm nếu sản phẩm của doanh nghiệp chưa có thương hiệu lớn. Thứ có thể giảm được là chi phí quản lý doanh nghiệp. Đọc nhiều báo cáo mới thấy có những doanh nghiệp khá nhỏ, mô hình kinh doanh hết sức đơn giản mà chi phí quản lý doanh nghiệp cực kỳ cao.

Tôi đã dùng bản trả phí của Todoist được 6 năm

Tôi bắt đầu mua bản trả phí của Todoist từ năm 2020, đến nay đã là 6 năm. Nhìn lại chặng đường sử dụng cũng rất vui. Thậm chí năm 2021 còn được Todoist tặng cho một cái cốc mà tôi hồi hộp nhận đợi cả 3 tháng trời mới ship về đến Việt Nam.

Dùng bản trả phí thì được cái không bị giới hạn gì cả, tạo bao nhiêu project cũng được.

Tuy nhiên … dường như tôi đang dùng chưa được hiệu quả cho lắm. Tôi tạo khá nhiều nested project, rồi sau một thời gian có những project chỉ còn một vài task recurring, có những project thì chỉ còn backlog.

Quyết định cấu trúc lại Todoist và bỏ thuê bao

Sau khi cân nhắc, tôi quyết định sẽ bỏ thuê bao năm, quay lại dùng bản miễn phí, và ngồi cấu trúc lại Todoist.

6 năm trước tôi mua bản trả phí vì muốn số project được tạo không bị giới hạn, 6 năm sau tôi bỏ bản trả phí vì muốn số project bị giới hạn.

Tôi nghĩ sự hạn hẹp trong không gian sẽ giúp chúng ta trở nên optimize hơn. Không phải ngẫu nhiên mà những chương trình viết từ thuở khai thiên lập địa về lập trình lại chạy tốt đến như thế. Hàm grep, hàm find trong Unix là những masterpiece. Vì sao vậy? Vì thời đó những Dennis Ritchie và Ken Thompson chỉ có vài mẩu RAM để chạy chương trình của họ.

Đầu năm là dịp người người nhà nhà tổng kết năm cũ và lên kế hoạch cho năm mới.

Một trong những điều mà mỗi năm tôi hay tự hỏi là năm nay sẽ học gì.

Năm ngoái tôi học gì?

Năm 2024 có thể được coi là thành công trong chuyện học của tôi khi tôi đã có thêm hai trải nghiệm mới trong việc học tiếng Trung và học võ Brazilian JiuJitsu.

Bạn đọc có thể đọc lại về ghi chú của tôi về hai trải nghiệm đó ở những bài viết này:

Năm nay tôi định học gì?

Đầu tư tài chính và thể dục dụng cụ (calisthenics)

Đầu tư là công cụ để tôi có thêm thời gian sau này trải nghiệm thêm nhiều món mới.

Trong khi calisthenics sẽ là môn tiếp theo trong các bộ môn thể thao mà tôi muốn chơi.

Tôi sẽ chia sẻ thêm nhiều về hành trình học đầu tư tài chính vì có thể nhiều người cũng quan tâm.

Còn calisthenics cũng vẫn share nhưng có thể tần suất ít hơn.

Dùng Git cho việc đồng bộ

Lúc mới tìm hiểu Obsidian, tôi thấy có tính năng đồng bộ vault lên cloud, tuy nhiên phải trả phí. Tôi nghĩ là vậy cũng như bao app khác, không có gì đặc biệt. Tuy nhiên sau khi phát hiện ra có thể dùng git để quản lý vault, tôi đã thay đổi quan điểm.

Ví dụ, tôi muốn dùng git và GitHub làm công cụ quản lý và lưu trữ dữ liệu, thì làm các bước như sau:

Bước 1: Tạo repo trên Github.

Bước 2: Clone repo về máy.

Bước 3: Cài plugin Git trên Obsidian.

Bước 4: Chọn repo vừa clone về làm vault.

Bước 5: Cài đặt thời gian interval để sync lên Github.

Vậy là xong rồi, tôi đã có một vault “cloud” hoàn toàn miễn phí.

Dùng Vimium để không phải động vào chuột

Nếu bắt bạn chỉ được dùng bàn phím, mà không được dùng chuột hay touchpad, bạn sẽ dùng các phần mềm trên máy tính thế nào?

Câu trả lời có thể là hotkeys, hoặc Vimium.

Vimium nổi tiếng trên Chrome bao năm nay.

Tôi mới phát hiện có một plugin mới được phát triển khoảng 1 năm nay để làm Vimium trên Obsidian: https://github.com/karstenpedersen/obsidian-vimium

Bạn có thể cài dùng thử.

Ơ mà khoan, có gì đó sai sai, tại sao tôi lại để ý đến các con số làm gì nhỉ?

Viết không vui

Hồi đầu lập ra cái blog này, tôi bỏ ra tới 50$ chỉ để mua custom domain. Substack lúc lập tài khoản thì sẽ tự động được gán cho một cái domain ví dụ như là lequockhanh.substack.com. Nhưng tôi không thích lắm, tôi muốn cái domain nó phải thực sự là của mình. Thế là tôi bỏ ra hơn một triệu để đưa cái trang blog của tôi về domain newsletter.lequockhanh.com như bây giờ.

Thoả được cái thú vui độc bản rồi, tôi bắt đầu viết những bài đầu tiên.

Hồi đó, tôi viết chỉ cho một mục đích duy nhất là có một nơi lưu lại thứ mà bản thân học được.

Viết một hồi thì bắt đầu một vài người vào đọc, rồi có một vài người đăng ký. Rồi sau đó các con số bắt đầu tăng vèo vèo. Tôi bắt đầu nghĩ nhiều hơn về các con số.

Rồi tôi bắt đầu nghĩ về việc viết làm sao để thu hút người đọc, thay vì viết để học như mục đích ban đầu.

Tuy nhiên sau một thời gian, tôi thấy rằng việc viết để đáp ứng người đọc làm tôi không còn vui như trước. Tôi lần đầu bị mất streak ở bài số 39. Sau đó thì tôi không viết liền trong 3 tuần.

Viết để học

Và tôi quyết định sẽ đưa cái blog của mình quay trở lại với mục đích vốn có của nó ngay từ ban đầu, đấy là viết để học.

Khi ấy các bài viết của tôi sẽ không còn được chăm chút quá chỉnh chu nữa. Các bài viết cũng sẽ không còn chỉ tập chung vào một số chủ đề thu hút người đọc nữa.

Giờ đây các bài viết đơn thuần sẽ là những ghi chép về những thứ mà tôi học được.

Viết không định kỳ và tắt email

Trong 39 tuần liên tiếp tôi đã viết mỗi tuần một bài. Điều đó làm tôi rất tự hào. Chắc chắn sẽ nằm trong hight light of the year.

Tuy nhiên từ giờ trở đi, bài viết sẽ không còn đều đặn như trước, mà sẽ phụ thuộc nhiều vào chuyện tôi học được gì và có thể viết được gì từ những thứ mà tôi đang học.

Do đó, tôi cũng sẽ tắt email không gửi thông báo bài viết mới nữa.

Tuần trước tôi có bị một chấn thương khi tập luyện JiuJitsu. Chấn thương đó làm cho đôi mắt của tôi không thế nhìn thấy trong vài ngày. Sau chấn thương tôi mới nhận ra những thứ quý giá nhất trên đời này, có vẻ như đều là miễn phí.

Ánh sáng, khí trời, nước uống
Có bao giờ tự hỏi đáng giá bao nhiêu?
Biển trời, cảnh đẹp, tình yêu
Cũng chẳng mấy ai thèm cân đo đong đếm
Đôi mắt, bàn tay, và trí óc
Chẳng phải đã có từ lúc sinh ra?
Ta với người ta với ta 
Cũng là những điều quý giá nhất

Tuy vậy, đau đớn cũng là một phần của cuộc sống. Nếu vượt qua được các cơn đau (nhất là đau mắt, thề với bạn là đau vl, các cụ có câu nhất đau mắt nhì đau răng là vì thế) thì chúng ta sẽ trở lại mạnh mẽ hơn rất nhiều, hehe.

Tuần này tôi viết thế thôi, mong các bạn sẽ chăm sóc những thứ “miễn phí” tốt hơn.

Tuần vừa rồi tôi cũng đọc được một số bài viết thú vị liên quan đến sự kiện này, xin được chia sẻ lại với độc giả.

Olympic Paris là Olympic thứ bao nhiêu?

Ngày nay, khi nói đến Olympic là nói đến sự kiện thể thao được tổ chức lần đầu ở Hy Lạp vào năm 1896. Kể từ đó đến nay đã có 33 thế vận hội được tổ chức nếu tính cả sự kiện đang diễn ra ở Paris.

Tuy nhiên không nhiều người biết rằng, Olympic đã được tổ chức từ thời La Mã cổ đại dưới tên gọi là Olympiad. Olympiad cũng được tổ chức 4 năm một lần ở thành phố Olympia của La Mã, nay là Hy Lạp.

Đừng quá cổ xúy ông chú người Thổ

► Why Yusuf Dikeç’s Lack of Safety Gear is Concerning - Laura Dorman

Tuần vừa rồi ông chú này nổi rần rần trên mạng. Người ta ví ông như người hùng tay không bắt giặc.

Dẫu vậy thì chúng ta cũng cần ý thức được rằng việc không dùng bất kỳ đồ bảo hộ nào của ông chú là không nên. Bắn súng là bộ môn nguy hiểm, dễ gây tổn thương đến các cơ quan như tai hoặc mắt của con người, do đó rất cần thiết để trang bị đồ bảo hộ như kính mắt hay tai nghe chống ồn.

Hearing damage is irreversible — once it’s gone, it’s gone.

Olympic qua phân tích data

► Studying up for the Tokyo 2021 Olympics with SQL — Sejal Dua

► Data Exploration of historical Olympics dataset — Hargurjeet

Trên Kaggle có một tập dataset về những người đã dành được huy chương Olympic được tổng hợp từ năm 1896 đến năm 2021 (hơn 120 năm).

Từ tập dataset đó, người ta đã tìm ra được một vài insights khá thú vị.

Bóng rổ (basketball) là môn có cân nặng trung bình của các vận động viên là lớn nhất. Ngược lại thể dục dụng cụ (gymnastics) là môn có cân nặng trung bình thấp nhất.

Thực ra insight này cũng dễ hiểu. Không chỉ bóng rổ, mà tất cả những môn đòi hỏi tính đối kháng, hoặc cần sức mạnh như bóng ném, bóng nước, bóng chuyền, judo thì đều cần những vận động viên vạm vỡ. Trong khi những môn đòi hỏi sự khéo léo, bay nhảy như thể dục dụng cụ, nhảy cầu thì càng gọn gàng càng tốt.

Cưỡi ngựa (equestrianism) và bắn súng (shooting) là hai môn không bị ảnh hưởng bởi tuổi tác.

Khác với hầu hết các bộ môn khác, cưỡi ngựa và bắn súng là hai môn có nhiều người đạt huy chương Olympic khi đã hơn 40 tuổi.

Bắn súng thì tôi không bất ngờ mấy, vì ở Olympic Rio 2016, xạ thủ Hoàng Xuân Vinh của Việt Nam cũng dành huy chương vàng ở tuổi 42, hay ông chú người Thổ cũng dành bạc ở tuổi 51.

Tuy nhiên điều làm tôi bất ngờ là môn cưỡi ngựa (equestrianism). Những tưởng môn đó cần đòi hỏi người chơi thể lực rất nhiều, nhưng có vẻ là không phải như thế. Tương lai chắc tôi sẽ cần trải nghiệm thêm môn này để hiểu vì sao lại như vậy.

Lần đầu Hiphop được đưa vào Olympic

► 'Hơi thở' văn hóa hiphop tại Olympic Paris 2024 — Phong Anh

Mỗi kỳ Olympic các môn thể thao được chia làm hai loại:

• Môn thể thao truyền thống (traditional sport): đây là những môn sẽ xuất hiện thường xuyên ở hầu hết các kỳ Olympic như điền kinh, cử tạ, bơi lội, vv.

• Môn thể thao đặc biệt (additional sport): đây là những môn được chủ nhà đề xuất và được uỷ ban Olympic (IOC) phê duyệt. Do đó những môn này thường chỉ xuất hiện trong một vài kỳ Olympic.

Kỳ Olympic năm nay có một môn nghe lạ mà quen, đó là breaking, còn còn được gọi bằng cái tên quen thuộc hơn là nhảy Hiphop.

Breaking hay còn gọi là Breakdance hoặc Breakdancing là một điệu nhảy đường phố, Breaking được tạo ra bởi những thanh niên người Mỹ gốc Phi và người Latin ở quận Bronx của thành phố New York, Mỹ vào những năm đầu 1970 - thời kỳ hoàng kim của văn hóa hiphop.

Breakdance được giới thiệu tại Olympic trẻ tại Buenos Aires, Argentina, năm 2018. Sau khi hợp tác với Liên đoàn DanceSport Thế giới (WDSF), Ủy Ban Olympic Quốc tế đã công bố bổ sung bộ môn Breaking vào lịch thi đấu Olympic Paris 2024.

Olympic pictograms

► Olympic Pictograms

Kể từ năm 1964, mỗi kỳ Olympic sẽ đều có Pictogram cho mỗi bộ môn.

Chẳng hạn như hình dưới là Pictogram của Olympic Tokyo 1964.

Hay đây là Pictogram của Olympic Paris 2024.

Dùng mấy cái pictogram này làm ý tưởng cho việc vẽ vời cũng hay.

✌️ Tạm biệt

Chủ đề của tuần này kết thúc ở đây. Hẹn gặp lại độc giả vào giờ này tuần sau. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về bài viết, hãy để lại bình luận ở bên dưới nhé. Bạn cũng có thể kết nối với tôi thông qua LinkedIn.

Một vài bài viết tiêu biểu khác trên Blog của Khánh.

***

“Chịt con pẹ nó, đi ngu như lợn”, anh tài không biết sáng thiếu ngủ hay sao mà chửi rất hăng. Đến đứa Bắc Kỳ chính hiệu như tôi nghe còn thấy mủn lòng, thì mấy đứa em trong Sài Gòn ra chỉ biết câm nín. Chắc hai mươi mấy năm sống trong đó, chúng nó chưa bao giờ được nghe cái câu “chịt pẹ” authentic như thế.

Chả là sáng thứ bảy, mấy anh em chúng tôi rủ nhau lên phố ăn sáng. Ra Hà Nội công tác mà lại cứ ăn trong khách sạn thì không ổn lắm. Ăn gì thì ăn, chơi gì thì chơi, chứ ra Hà Nội thì cứ phải đá bát phở buổi sáng cái đã.

Mà ăn phở ở Hà Nội thì cứ mạnh dạn lên, chọn bừa một quán, kiểu gì cũng ngon. Tôi dẫn anh em ra phở Tiến, vì tôi thích gà, mà lại còn là quán Michelin Selected nữa. Anh chủ, chắc là anh Tiến, mặt búng ra nước dùng, lấy hơi từ ruột non kêu chúng tôi xếp hàng đợi năm phút là có bàn. Tôi bấm giờ đúng năm phút thật.

Ăn xong anh Huynh người Phú Yên cứ tấm tắc khen ngon, rồi anh vỗ đùi cái đét: “Anh hiểu rồi!”. Chúng tôi nhìn anh và chưa hiểu gì. Anh nói tiếp “Ở Sài Gòn người ta tập chung không gian, dịch vụ, còn ở Hà Nội tập chung vào sản phẩm”. Chúng tôi nhìn nhau kiểu wtf, gật đầu một cái giả đò đồng ý, rồi uống vội cốc trà đá để lên taxi ra cà phê Giảng.

***

Phở Tiến, cà phê Giảng, bún đậu Phan Huy Ích, chè Trần Phú. Xong food tour cũng gần ba giờ chiều, tôi xong nhiệm vụ về nhà, các anh em khác thì tự kiếm chỗ mà chơi.

Để đến được nhà tôi, bạn cứ xuất phát từ Cát Linh chạy thẳng đến chủ nhật tuần sau là tới. Đấy là ngày xưa khi chưa có tàu trên cao tôi sẽ nói thế. Hồi ấy đi từ Cát Linh về Hà Đông chẳng khác gì đi phượt. Còn giờ, thì chỉ cần 30ph ngồi máy lạnh, ngắm thành phố từ trên cao, và nghe nửa tập podcast là đã tới rồi.

Nói đến Hà Đông, bạn nhớ đến cái gì?

Đừng nói với tôi là sư tử Hà Đông nhé. Nếu đúng là như vậy thì … cũng không sao, ngày xưa hồi còn bé tôi cũng chỉ biết mỗi sư tử Hà Đông thôi. Ở trong một gia đình “nhập cư” Hà Nội, chọn vùng đất Hà Đông làm nơi cắm chốt, kiến thức của tôi về mảnh đất này cũng khá là phong phú, nhưng mà là phong phú Hà Nam.

Hà Đông có làng lụa Vạn Phúc, có làng rèn Đa Sĩ. Hà Đông cũng có nhiều khu đô thị giá rẻ, mà giờ thì hết rẻ rồi. Có nhiều chỗ lúc mua vài trăm triệu giờ bán cả tỉ bạc. Như thằng Suy bạn tôi ấy, nó chẳng mơ mộng bay nhảy đó đây gì cả, nó cứ cắm dùi ở Hà Đông bao nhiêu năm nay. Năm ngoái nó vay tôi ít tiền mua nhà, mua xong cái giá tăng như chứng khoán 2021. Vậy mà đến giờ nó vẫn chưa đoái hoài gì đến việc trả lại tiền cho tôi. Đúng là bạn bè quần què mà. Nhưng không sao, được cái nó luôn ở đó, bromance mỗi khi tôi cần.

***

Tôi còn nhớ như in lần đầu đi thang máy là với bố tôi.

Hồi ấy, tôi còn học cấp một, chưa một lần được lên Hà Nội chơi. Hà Nội lúc đó trong tôi là một thứ gì đó xa xôi, thơm tho, và đáng mơ ước. Tất cả những gì tôi biết về Hà Nội đều từ những câu chuyện kể của bố, và từ mùi hương của những chiếc áo cũ của bà chị họ. Bà chị đó hơn tôi hai tuổi, là con gái, nhưng mặc đồ như con trai. Nên cứ thi thoảng, bố tôi lại mang vài đồ mà bà chị không còn mặc vừa nữa về cho tôi. Dù là quần áo cũ, nhưng những bộ đó luôn mới và thơm phức. Tôi gọi mùi đó là mùi Hà Nội. Sau này mới biết, mùi Hà Nội là mùi cơm-pho.

Rồi mùa hè ấy cũng tới. Tôi đủ lớn để được cho lên Hà Nội chơi.

Tiếng còi xe, dòng người, sự vội vã làm tôi co rúm. Nhưng cũng rất mau tôi quen dần. “À thì ra đây là Hà Nội” - đứng trước cửa hàng trên đường Lê Văn Lương nơi bố tôi làm việc, tôi hít một hơi thầm nghĩ.

Cũng là tối đầu tiên ở trên Hà Nội đó, bố dẫn tôi sang bên kia đường, nơi có một toà chung cư rất cao. Bố bảo cho tôi đi thang máy. Hai bố con lên trên tầng cao nhất, ngó nhìn xuống dưới đất. Tôi thấy những người bên dưới bé như con kiến. Cảm giác ấy giờ nhớ lại vẫn thấy y nguyên.

***

Hai mươi năm sau, Hà Nội đã già đi nhiều, và bố tôi cũng thế.

Lần này về thăm nhà, tôi thấy bố già đi hẳn, gầy đi hẳn. Cái đùi rắn chắc ngày trước tôi hay nằm gối đầu lên, giờ bắt đầu nhỏ lại. Nhìn kĩ trên tay bố, cũng bắt đầu thấy nhiều vết đồi mồi.

Đúng là thời gian chẳng chừa một ai.

Hà Nội, 29/07/2024

Mong những người nối tiếp sẽ tiếp tục phát triển được những di sản mà cụ đã để lại.

Quay trở lại chủ đề chính, tuần này tôi có đọc được một bài nghiên cứu khá thú vị về việc con người sử dụng thời gian ra sao. Xin phép được chia sẻ lại với độc giả.

► Time Use - Esteban Ortiz-Ospina, Charlie Giattino and Max Roser

Mỗi người đều có 24h mỗi ngày. Tuy nhiên việc sử dụng 24h đồng hồ đó ra sao lại rất khác biệt ở từng đất nước, từng độ tuổi, hay từng ngành nghề. Bài nghiên cứu của ourworldindata.org cho chúng ta thấy một vài insights khá thú vị.

Người Trung Quốc dành thời gian cho học tập và làm việc gấp đôi người Ý

Thời gian một ngày của mỗi người được chia thành các mục sau:

• Đi làm có lương

• Đi làm không lương

• Đi học

• Ngủ

• Làm việc nhà & mua sắm

• Chăm sóc cá nhân

• Ăn uống

• Giải trí & gặp bạn bè

• Sở thích cá nhân

Trong đó, phân nửa thời gian của một ngày chúng ta dành cho việc ngủ và đi làm. Người Trung Quốc dành ra trung bình hơn 5 tiếng mỗi ngày để làm việc, trong khi người Ý thì chỉ là 2 tiếng. Người Mexico đặc biệt thích làm việc nhà và mua sắm, trong khi người Na Uy thì có rất nhiều thời gian rảnh. Việt Nam không có trong danh sách này, nhưng tôi tin là cũng sẽ có thống kê tương tự như người Trung Quốc.

Tìm việc là công việc kém thú vị thứ hai chỉ sau làm bài tập về nhà

Báo cáo này còn cho ta thấy những công việc nào được phần đông cho là thú vị, và ngược lại, những công việc nào là được cho là kém thú vị nhất. Không nằm ngoài dự đoán, làm bài tập về nhà, và tìm kiếm công việc mới là hai việc được cho là nhàm chán nhất.

Nói riêng về chuyện tìm việc, bản thân tôi không coi đó là chuyện kém thú vị, mà tôi coi đó là chuyện khó quyết định. Do đó, mấy tuần trước tôi có viết một bài về cách làm sao để hệ thống hoá chuyện nghỉ việc. Mời bạn đọc tham khảo.

Càng về già, thời gian chúng ta dành cho bản thân, và cho bạn đời càng ngày càng nhiều hơn; Trong khi đó thời gian dành cho đồng nghiệp và con cái ngày càng ít lại

Cuối cùng là một insight mà tôi cho là “đắt” nhất trong bài báo cáo này: đó là về việc cuộc đời mỗi người dành thời gian cho những ai. Khi còn bé, ta dành phần lớn thời gian cho gia đình. Bắt đầu đi học, ta dành thời gian cho bạn bè nhiều hơn. Bắt đầu đi làm ta dành thời gian cho đồng nghiệp là chủ yếu. Còn khi về già, ta dành hầu hết thời gian cho chính bản thân ta và cho người bạn đời của ta.

Rõ ràng là xuyên suốt cả một đời, thời gian ta dành cho chính mình vẫn luôn là nhiều nhất. Do đó, việc phát triển bản thân, cả thể chất, tinh thần, kĩ năng, lẫn tư duy luôn là quan trọng nhất. Tôi vẫn luôn tự tưởng tượng rằng nếu một ngày, tôi bị dạt ra ngoài đảo hoang như Robinson, thì tôi sẽ cần phải chuẩn bị những gì để sống nốt phần đời còn lại.

✌️ Tạm biệt

Chủ đề của tuần này kết thúc ở đây. Hẹn gặp lại độc giả vào giờ này tuần sau. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về bài viết, hãy để lại bình luận ở bên dưới nhé. Bạn cũng có thể kết nối với tôi thông qua LinkedIn.

Quả bóng lăn trên sân. Nó tròn mắt nhìn quả bóng. Gần hai năm sống trên cõi đời, nó chưa bao giờ thấy quả bóng nào to như thế. Sau này nó mới biết, đấy là quả bóng hơi.

Vốn tính ương bướng, nó đòi bố cho sút bằng được. Bố không cho, nó lăn lộn. Rồi bố cũng chịu thua nó. Bố giữ hai tay nó, vì nó đã đi vững đâu. Nó sút. Quả bóng lăn hai vòng. Đó là cú sút đầu tiên của nó.

Trốn học

Nó nấp sau bức tường, quay đầu ngó nhìn về phía lớp học. Tim nó đập thình thịch, vì nó sợ lỡ cô giáo mà bắt được thì chết toi. Lúc đó nó sẽ bị ít nhất là một cái vụt vào đít, và khoảng ba mươi phút úp mặt vào tường.

Thế nhưng, nó vẫn quyết định đi theo đám bạn, quyết một phen bỏ học một lần trong đời. Rồi nó chạy thẳng, không một lần ngoái lại nhìn về phía sau.

Nó theo đám bạn ra bãi tha ma, đi vào gò đất, xuống ruộng bắt châu chấu rồi nướng ăn. Nó cứ đi như vậy cả buổi chiều, đến tối về nhà thì bị nôn mửa. Hoá ra trốn học thì cũng chỉ cùng lắm là bị nôn mửa mà thôi, nó nghĩ.

Ở trọ

Nó được bố mẹ lo cho từ A đến Y. Từ chuyện nộp hồ sơ, đến chuyện nhập học. Từ chuyện tìm nhà trọ, đến tìm đứa ở chung. Giờ chỉ còn Z, là nó phải tự lo. Lần đầu xa gia đình, nó cũng hơi sợ. Nhưng biết sao giờ, nó đâu có lựa chọn khác.

Thế rồi nó tự nấu cơm, nó tự rửa bát, tự đi kết bạn, tự nó xông pha. Nó đi đá bóng, nó có người yêu. Nó đi học đa cấp, bị lừa hai triệu. Nó tự chuyển trọ bốn lần, cứu người tự tử một lần. Ba năm ở trọ, nó thấy đủ thứ trên đời.

Biết yêu

Cứ ba giây nó lại nghĩ về cái Cún. Ngồi trong lớp, nó chẳng mong gì hơn ngoài tiếng trống ra chơi. Khi ấy, nó sẽ lao nhanh ra ngoài ban công và nhìn về phía lớp đằng ấy, mong được thấy Cún.

Lần đầu thấy Cún ở sân trượt patin, nó như người mất hồn. Nó không dám tiến tới lại xin số, nhưng tự nhủ trong lòng, nhất định phải tìm ra được facebook. Thế mà nó tìm được thật, hoá ra lại học cùng trường.

Nó thích Cún đến cái độ, không ai trong trường là không biết nó thích Cún. Cún cũng thích nó, nhưng chỉ thế thôi.

Nó và Cún dù không thành một đôi, nhưng lần đầu trong đời nó đã biết yêu.

Đổi đội

Hồi ấy nó thích Chelsea lắm. Nó để hình điện thoại. Nó ngân nga giai điệu Chelsea is blue suốt ngày.

Nhưng rồi một hôm nó bật ti vi và thấy Messi chơi bóng. Nó thấy thích, nó xem Messi nhiều hơn. Nó dần chuyển qua thích Messi lúc nào không hay. Nó chuyển qua ngân nga giai điệu Cant del Barça.

Nghỉ việc chưa bao giờ là chuyện dễ dàng với bất kỳ ai. Cá nhân tôi cũng phải trải qua cảm giác ấy hai lần vào năm 2018 và 2021. Nhớ về những giai đoạn đó, tôi thấy có rất nhiều yếu tố chi phối quyết định nghỉ việc của bản thân. Nhưng dường như tôi đã quá đề cao một vài yếu tố, mà quên đi hoặc đánh giá thấp những yếu tố quan trọng khác.

Để sai lầm đó không lặp lại trong tương lai, tôi đã tự xây dựng cho bản thân một framework có tên “Nghỉ việc framework” (bạn bấm vào đường dẫn để ra file Google Spreadsheet nhé).

Để xây dựng ra được framework bên trên, tôi làm theo ba bước như sau:

• Bước 1: Xác định những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến quyết định nghỉ việc

• Bước 2: Đánh trọng số cho các yếu tố

• Bước 3: Định kì đánh giá, chỉnh sửa, và bổ sung cho framework

Bước 1: Xác định những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến quyết định nghỉ việc

Mỗi cá nhân mỗi hoàn cảnh, vì thế mà yếu tố then chốt ảnh hưởng đến quyết định nghỉ việc cũng khác nhau. Với cá nhân tôi, tôi bị ảnh hưởng bởi các nhóm yếu tố sau:

• Benefits (đãi ngộ)

• Grow opportunities (cơ hội phát triển)

• Culture (văn hoá công ty)

• Work-life balance (cân bằng cuộc sống - công việc)

• Feeling (cảm giác)

Benefits (đãi ngộ)

Đối với những người trẻ như tôi, đãi ngộ tốt luôn là một trong những yếu tố then chốt trong việc quyết định đi hay ở một công ty. Đãi ngộ bao gồm:

• Salary (lương thưởng): Trong cuốn sách “Drive: the Surprising Truth About What Motivates Us”, tác giả Danial Pink cho rằng việc được trả lương thưởng tương xứng với năng lực là yếu tố kiên quyết để giúp cho một nhân viên yên tâm làm tốt công việc của họ.

• Time Flexibility (thoải mái về mặt thời gian): Do từ trước giờ tôi đều làm việc ở những công ty thoải mái về mặt thời gian nên đây cũng là yếu tố rất quan trọng với tôi.

• Other benefits (các phúc lợi khác): Công ty có đóng bảo hiểm trên lương đầy đủ không, có hỗ trợ học phí học tập hay không, vv. (Với các bạn nữ thì tôi thấy các bạn ấy rất quan tâm đến chế độ thai sản).

Grow opportunities (cơ hội phát triển)

Quan trọng tương đương với đãi ngộ là cơ hội phát triển bản thân. Với tôi, các yếu tố then chốt trong mục này là:

• Functional skills (kĩ năng chuyên môn): Với tôi, trong khoảng thời gian này của sự nghiệp, kĩ năng chuyên môn vẫn là yếu tố có vai trò rất quan trọng. Tôi quan niệm rằng sẽ không thể là một người lãnh đạo tốt, nếu chưa từng là một nhân viên giỏi.

• Leadership (cơ hội lãnh đạo): Có cơ hội lãnh đạo sẽ giúp chúng ta tạo ra được nhiều ảnh hưởng hơn, do đó nâng cao được giá trị bản thân hơn.

• Ownership (khả năng tự chủ): Tôi muốn được làm chủ những công việc của bản thân, hoặc có càng ít sự phụ thuộc vào bên thứ ba càng tốt.

Culture (văn hoá công ty)

Trong mục này tôi có ba yếu tố then chốt:

• Manager (sếp): tôi có cảm thấy thoải mái với người sếp hiện tại của mình hay không.

• Co-worker (đồng nghiệp): đồng nghiệp có vui vẻ hoà đồng, có cùng chung chí hướng hay không.

• Job chores (việc nhàm chán): làm việc trong một tổ chức sẽ không thể tránh khỏi việc phải dành thời gian cho những việc mà tôi cảm thấy là có phần nhàm chán như họp hành, báo cáo. Tôi cần xác định xem mình có chấp nhận được những đánh đổi này hay không.

Work-life balance (cân bằng cuộc sống - công việc)

Cuộc sống có nhiều khía cạnh. Ví dụ như tôi rất thích thể thao, hay thích nghiên cứu rồi viết lách. Nên nếu công việc nào mà dành mất thời gian các hoạt động đó của tôi thì đó sẽ làm một điểm trừ lớn. Tôi thấy có hai yếu tố chính trong mục này:

• Overtime (làm ngoài giờ): công việc có yêu cầu phải làm ngoài giờ nhiều hay không.

• Location (vị trí): nếu là làm việc onsite, thì tôi có mất nhiều thời gian để di chuyển từ chỗ tôi ở đến nơi làm việc hay không.

Feeling (cảm giác)

Cuối cùng là yếu tố vô cùng quan trọng: cảm giác. Những lần nghỉ việc trước, tôi hầu như chỉ dựa vào yếu tố này. Cảm giác giống như mẩu giấy quỳ tím, giúp tôi nhận ra rằng mình có đang ba “dơ” hay không. ôi chia cảm giác thành ba yếu tố nhỏ hơn như sau:

• Proud (tự hào): tôi có cảm thấy tự hào với những gì mà công ty đang làm hay không.

• Confident (tự tin): tôi có cảm thấy tự tin nói với mọi người rằng tôi đang làm ở công ty này hay không. Hoặc tôi có tự tin để giới thiệu một người bạn của tôi vào làm việc ở công ty hiện tại hay không.

• Instinct (trực giác): trực giác là thứ nằm trong vô thức, được “lập trình” cả triệu năm. Do đó, trực giác đánh giá không tốt, thì rất có thể là đang có vấn đề.

Bước 2: Đánh trọng số cho các yếu tố

Không phải yếu tố nào cũng quan trọng như nhau. Lấy ví dụ phần growth opportunities, thời điểm hiện tại tôi quan trọng việc được phát triển phần functional skills hơn so với việc phát triển kĩ năng leadership.

Do đó tôi cần đánh trọng số dựa trên độ ưu tiên của từng yếu tố, sao cho khi cộng tổng các trọng số, ta được 100%. Bạn có thể mở file Google Spreadsheet ra xem cho dễ hình dung nhé.

Bước 3: Định kì đánh giá, chỉnh sửa, và bổ sung cho framework

Giống việc khám sức khoẻ hàng năm, tôi cũng thực hiện đánh giá độ hạnh phúc của mình với công việc hiện tại hàng quý. Đồng thời tôi cũng chỉnh sửa lại framework để thêm / bớt yếu tố, cũng như chỉnh lại phần trọng số sao cho phù hợp với nhu cầu của bản thân.

Mỗi một yếu tố sẽ được đánh giá trên thang điểm từ 0-10. Điểm số cuối cùng sẽ là trung bình của trọng số nhân với điểm của từng yếu tố. Kết luận cuối cùng được đưa ra dựa trên thang điểm bên dưới.

Kết luận

Framework bên trên là một công cụ đắc lực giúp tôi nhận ra những vấn đề một cách sớm nhất có thể, từ đó có những hành động kịp thời để khắc phục. Nếu sau khi đánh giá, tôi thấy điểm đang ở vùng warning, tôi có thể có những hành động như ngồi với manager để thảo luận về phương hướng. Còn nếu tình trạng dangerous diễn ra một thời gian 1-2 quý liên tiếp mà không thể khắc phục, có lẽ đây sẽ lúc quyết định nghỉ việc được cân nhắc tới.

✌️ Tạm biệt

Chủ đề của tuần này kết thúc ở đây. Hẹn gặp lại độc giả vào giờ này tuần sau. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về bài viết, hãy để lại bình luận ở bên dưới nhé. Bạn cũng có thể kết nối với tôi thông qua LinkedIn hoặc Twitter.

Tôi thấy câu hỏi đó rất khó trả lời. Thứ nhất là tôi không biết chính xác là mình đang cảm thấy như thế nào, thứ hai là tôi cũng hơi ngại khi phải nói ra cảm xúc thật của bản thân. Vậy nên khi bị hỏi, tôi thường sẽ trả lời cho có rằng: "Tôi cảm thấy bình thường”. Tuy nhiên trong thâm tâm, tôi luôn không hài lòng với câu trả lời đó. Do đó, tuần này tôi quyết định sẽ dành thời gian ra tìm hiểu cách trả lời câu hỏi đó sao cho “chuẩn”.

Những vấn đề tôi sẽ đề cập trong bài viết này:

• 📖 Lịch sử phát triển các học thuyết về cảm xúc - định nghĩa về cảm xúc được hiểu thế nào qua các thời kì.

• 🗂️ Phân loại cảm xúc với bánh xe Plutchik - gọi tên các cảm xúc chính của con người.

• 🫀Phản hồi cảm xúc - làm sao để kiểm soát được hành động của bản thân khi gặp cảm xúc tiêu cực.

Nào chúng ta cùng bắt đầu 👇

📖 Lịch sử phát triển các học thuyết về cảm xúc

Tìm hiểu một hồi tôi nhận ra là không chỉ tôi đâu, mà từ xa xưa con người đã luôn có nhu cầu về việc hiểu cảm xúc. Thậm chí từ thời của những Aristotle, Plato họ đã bắt đầu có những quan sát và đưa ra nhận định về cảm xúc.

Tuy nhiên, phải mất rất nhiều thời gian, cùng với sự phát triển của ngành khoa học thần kinh (neuroscience), các học thuyết về cảm xúc mới dần phát triển một cách đầy đủ.

Bên dưới là bốn học thuyết được cho là tiêu biểu nhất.

• Học thuyết James-Lange

  Học thuyết này được phát triển ở thế kỉ 19. Hai nhà khoa học cho rằng cảm xúc là kết quả của các phản ứng sinh lý cơ thể người (physiological reactions) đối với các tác động bên ngoài (external stimulus).

  Ví dụ:

  • Stimulus event: nhìn thấy con rắn

  • Physical reaction: nhịp tim tăng, đồng tử giãn

  • Emotion: sợ hãi (fear)

  

  Tuy nhiên học thuyết sơ khai này không giải thích được một số hiện tượng như tại sao lại có những cảm xúc có cùng phản ứng sinh lý, hay tại sao có cảm xúc lại không hề có phản ứng sinh lý nào.

• Học thuyết Cannon-Bard

  Bước sang thế kỉ 20, con người bắt đầu hiểu hơn về khoa học thần kinh (neuroscience). Khi ấy hai khoa học Cannon và Bard cho rằng cảm xúc và phản ứng sinh lý xảy ra đồng thời, chứ không phải là quan hệ nguyên nhân kết quả như của học thuyết James-Lange.

  Lý do là bởi cảm xúc và phản ứng sinh lý được hai phần khác nhau trong bộ não điều khiển. Khi có tác động bên ngoài, đồi thị (thalamus) sẽ gửi thông tin đồng thời đến vỏ não (cerebral cortex) và hệ thống thần kinh vô thức (autonomic nervous system). Từ đó những phản ứng sinh lý và cảm xúc sẽ diễn ra cùng lúc.

  

  Điểm yếu của học thuyết này là quá đề cao phần đồi thị (thalamus) của bộ não. Các nghiên cứu về sau đã chỉ ra rằng, không chỉ có đồi thị làm nhiệm vụ điều phối, mà còn có nhiều thành phần khác trong bộ não cũng tham gia vào quá trình này.

• Học thuyết Schachter-Singer

  Học thuyết này bổ sung cho những thiếu sót cả hai học thuyết ở phía trên. Cũng giống như James-Lange khi cho rằng mọi thứ bắt đầu từ những phản ứng sinh lý. Tuy nhiên, Schachter và Singer có bổ sung thêm phần đánh giá dựa trên ngữ cảnh. Tức là dựa vào phản ứng sinh lý thôi là chưa đủ, cảm xúc còn phải dựa vào ngoại cảnh đang diễn ra sự kiện là gì. Ví dụ cùng biểu hiện nhịp tim tăng, nếu ngoại cảnh là lúc chuẩn bị vào phòng thi thì đấy là cảm xúc lo lắng, còn khi đang trong buổi hẹn hò, thì đấy là cảm xúc tình yêu.

  

• Học thuyết Lazarus

  Học thuyết của Lazarus cho rằng, để đưa ra được kết luận rằng cảm xúc với một sự kiện là gì, thì não bộ sẽ phải tiến hành nhiều đánh giá (appraisal) dựa trên những nhận thức có sẵn. Và khi kết luận được cảm xúc rồi, thì các phản ứng khác như phản ứng sinh lý, hay các hành động mới diễn ra.

  Ví dụ:

  • Stimulus event: nhìn thấy con rắn

  • Appraisal 1: đánh giá xem con rắn này có thuộc loại rắn gây hại hay không

  • Appraisal 2: đánh giá xem khoảng cách của con rắn có quá gần hay không

  • Appraisal 3: đánh giá xem có khả năng chạy nếu con rắn tấn công hay không

  • Emotion: sợ hãi (fear)

  • Physical reaction: nhịp tim tăng, nhịp thở tăng, các bó cơ căng ra

  • Behavior: bước lùi lại tạo khoảng cách với con rắn

  

🗂️ Phân loại cảm xúc với bánh xe Plutchik

Có một phương pháp khá nổi tiếng của tiến sĩ Robert Plutchik, một nhà tâm lý học người Mỹ đã đề xuất rằng có 08 loại cảm xúc chính làm nền tảng cho tất cả những sắc thái cảm xúc khác nhau bao gồm:

Vui, buồn, tin tưởng, ghê tởm, sợ hãi, giận dữ, ngạc nhiên và mong chờ.

(joy, sadness, trust, disgust, fear, anger, surprise and anticipation). 

Ông xếp nó vào một vòng tròn với sự liên kết các cảm xúc này với nhau - gọi là Bánh xe cảm xúc.

Như vậy đến đây, tôi đã ngờ ngợ về câu trả lời cho câu hỏi “bạn đang cảm thấy thế nào” rồi. Rõ ràng là không có cảm xúc nào gọi là “bình thường” ở trong đây cả.

Câu trả lời sẽ nên là: “tôi cảm thấy thư thái”, hoặc là “tôi cảm thấy bực bội”.

🫀Phản hồi cảm xúc

Việc gọi tên được cảm xúc đã là một bước tiến lớn. Nhưng điều còn quan trọng hơn, là chúng ta có thể làm gì khi có những cảm xúc tiêu cực ập tới? (Cảm xúc tiêu cực là những cảm xúc như: tức giận, sợ hãi, buồn bã, chán ghét).

Trên trang web mang tên nhà tâm lý học Paul Ekman, có một danh sách các cảm xúc tương ứng với các intrinsic behavior response (các phản ứng tự nhiên) và intentional behavior response (các phản ứng chủ ý). Phản ứng tự nhiên (intrinsic) là những phản ứng của vô thức, ta không thể can thiệp được. Nhưng những phản ứng chủ ý (intentional) thì hoàn toàn có thể can thiệp thông qua luyện tập.

Theo bảng trên, mỗi khi gặp sợ hãi (fear), phản ứng tự nhiên của con người sẽ có thể thuộc một trong số các phản ứng sau: withdraw, avoid, hesitate, freeze, scream, ruminate, worry. Tuy nhiên, chúng ta cũng có thể phản ứng một cách chủ ý hơn để giảm bớt nỗi sợ bằng cách: reframe, be mindful, breath, distract.

Ngược lại, khi chúng ta cảm thấy vui vẻ (enjoyment), chúng ta không cần làm gì chủ đích hết. Hãy để cho những hành vi được bộc phát một cách tự nhiên khi ta vui.

📚 Resources

• The nature of emotions - bài báo khoa học được công bố năm 2001 của Plutchik.

• Four not six - bài báo khoa học về việc nhận diện cảm xúc dựa trên cảm xúc khuôn mặt.

• Gut Reactions: A perceptual theory of emotion - quyển sách tổng hợp đầy đủ về các khía cạnh của cảm xúc.

📢 Weekly shoutouts

Dưới đây là một vài bài viết thú vị mà tôi đã đọc được trong tuần vừa rồi.

• Canary Deployment: So Easy Even Your Grandma Could Do It! by noodle coder - bài viết hướng dẫn cách áp dụng canary deployment (chia traffic) với Istio. Shoutout tới người bạn của tôi, anh ấy cũng đã bắt đầu viết.

• CFA Level 1 on intelligent-investors.github.io - công trình nghiên cứu cực kì đồ sộ về kiến thức tài chính trong quá trình học CFA của cái anh hay bình luận trên bài viết của tôi 😄.

✌️ Tạm biệt

Chủ đề của tuần này kết thúc ở đây. Hẹn gặp lại độc giả vào giờ này tuần sau. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về bài viết, hãy để lại bình luận ở bên dưới nhé. Bạn cũng có thể kết nối với tôi thông qua LinkedIn hoặc Twitter.

• Mỗi ngày con nhớ dành lời khen tặng vài ba người. (Compliment three people each day.)

• Mỗi năm ít nhất một lần con hãy chờ xem mặt trời mọc. (Watch a sunrise at least once a year.)

• Thưởng tiền nhiều hơn một chút cho những người phục vụ trong nhà hàng. (Overtip breakfast waitresses.)

• Nhìn thẳng vào mắt mọi người. (Look people in the eye.)

• Nói lời “cảm ơn” càng nhiều càng tốt, nói lời “làm ơn” càng nhiều càng tốt. (Say “Thank you” a lot. Say “Please” a lot.)

• Hãy sống dưới mức con kiếm được. (Live beneath your means.)

• Đối xử với mọi người như con muốn được họ đối xử như thế. (Treat everyone you meet as you want to be treated.)

• Mỗi năm con nên hiến máu 2 lần. (Donate two pints of blood every year.)

• Kết thêm những người bạn mới nhưng trân trọng những người bạn cũ. (Make new friends but cherish the old ones.)

• Hãy giữ kỹ những điều bí mật. (Keep secrets.)

• Con đừng mất thì giờ học các “mánh khóe”. Hãy học cách làm chân chính. (Don’t waste time learning the “tricks of the trade”. Instead, learn the trace.)

• Dám chịu nhận những lỗi lầm của mình. (Admit your mistakes.)

• Con hãy can đảm.  Dù tự con không được can đảm lắm thì cũng phải tỏ ra can đảm. (Be brave. Even if you’re not, pretend to be. No one can tell the difference.)

• Con phải dành thời giờ và tiền bạc làm việc thiện trong cộng đồng. (Choose a charity in your community and support it generously with your time and money.)

• Dùng thẻ tín dụng vì sự tiện lợi chứ không phải vì điểm tín dụng. (Use credit cards only for convenience, never for credit.)

• Đừng bao giờ lừa gạt một ai. (Never cheat.)

• Học cách lắng nghe. Cơ hội trong đời nhiều khi gõ cửa nhà con rất khẽ. (Learn to listen. Opportunity sometimes knocks very softly.)

• Đừng làm cho ai mất hy vọng. (Never deprive someone of hope; it might be all he or she has.)

• Con đừng cầu mong của cải, mà phải cầu mong có sự khôn ngoan, hiểu biết và lòng dũng cảm. (Pray not for things, but for wisdom and courage.)

• Đừng hành động khi đang giận dữ. (Never take action when you’re angry.)

• Con phải giữ tư thế đàng hoàng. Muốn đến một nơi nào thì luôn phải có mục đích và sự tự tin rồi hãy đến. (Have good posture. Enter a room with purpose and confidence.)

• Đừng bàn công việc trong thang máy. Con không bao giờ biết được ai có thể nghe được câu chuyện của con.  (Don’t discuss business in elevators. You never know who may overhear you.)

• Đừng bao giờ trả công cho ai trước khi họ xong việc. (Never pay fo work before it’s completed.)

• Hãy sẵn sàng thua một trận đánh để dẫn đến thắng một cuộc chiến. (Be willing to lose a battle in order to win the war.)

• Đừng bao giờ ngồi lê đôi mách. (Don’t gossip.)

• Cẩn thận với kẻ nào không còn gì để mất. (Beware of the person who has nothing to lose.)

• Khi gặp một nhiệm vụ khó khăn, con hãy hành động như không thể nào bị thất bại. (When facing a difficult task, act as though it is impossible to fail.)

• Đừng giao du quá rộng. Phải học cách trả lời không một cách lễ phép và dứt khoát. (Don’t spread yourself too thin. Learn to say “NO” politely and quickly.)

• Đừng mong chờ cuộc đời đối xử sòng phẳng với con. (Don’t expect life to be fair.)

• Đừng đánh giá thấp sức mạnh của sự tha thứ. (Never underestimate the power of forgiveness.)

• Đừng coi đó là vấn đề, hãy coi đó là cơ hội. (Instead of using the word “problem”, try substituting the word “opportunity”.)

• Đừng bao giờ bỏ đi khi cãi nhau với vợ. (Never walk out on quarrel with your wife.)

• Nếu định sắm thứ gì trên năm năm thì phải cố gắng sắm thứ tốt nhất có thể. (Regarding furniture and clothes: if you think you’ll be using them five years or longer, buy the best you can afford.)

• Con hãy mạnh dạn trong cuộc sống. (Be bold and courageous.)

• Khi nhìn lại quãng đường đã qua, hãy tiếc những điều chưa làm được, chứ đừng tiếc những điều đã làm xong. (When you look back on your life, you’ll regret the things you didn’t do more than the ones you did.)

• Đừng quan tâm đến đám đông. Những ý tưởng mới mẻ, cao thượng và có tác động đến cuộc sống luôn luôn là ý tưởng của những cá nhân. (Forget committees. New, noble, world-changing ideas always come from one person working alone.)

• Những nhạc sĩ trình diễn bên đường thường có nhiều điều đáng trân trọng. Con hãy dừng lại, lắng nghe và nhớ tặng gì đó cho họ. (Street musicians are a treasure. Stop for a moment and listen; then leave a small donation.)

• Khi gặp vấn đề trầm trọng về sức khỏe, hãy nhờ ít nhất ba vị thầy thuốc khác nhau xem xét. (When faced with a serious health problem, get at least three medical opinions.)

• Hãy chiến đấu chống thói vô trật tự. (Wage war against littering.)

• Gặp hàng hoá xấu hay sự phục vụ tồi con phải bao ngay cho người có trách nhiệm nắm biết. Những người quản lý tốt rất mong được hiểu biết mọi điều. (After encountering inferior service, food or products, bring it to the attention of the person in charge. Good managers will appreciate knowing.)

• Đừng tập thói trì hoãn công việc. Làm ngay những gì cần làm đúng lúc phải làm. Không ai chờ đến lúc hấp hối để nói: “Giá như tôi có thêm thời gian…”. (Don’t procrastinate. Do what needs doing when it needs to be done. Get your priorities straight. No one ever said on his deathbed, “Gee, if I’d only spent more time at the office.”)

• Đừng sợ phải nói “Tôi không biết”. (Don’t be afraid to say “I don’t know.”)

• Đừng sợ phải nói “Xin lỗi, tôi rất tiếc” (Don’t be afraid to say “I’m sorry.”)

• Hãy ghi sẵn 25 điều con muốn được trải qua trong đời trước khi con nhắm mắt. Luôn mang theo trong ví bảng ghi 25 điều đó và thường xuyên tìm cơ hội có thể được để thực hiện. (Make a list of 25 things you want to experience before you die. Carry it in your wallet and refer to it often.)

• Hãy gọi điện cho mẹ của con. (Call your mother.)

Trong bài viết tuần này, tôi sẽ tiết lộ bộ công cụ (chủ yếu là các phần mềm) mà tôi đang thường xuyên sử dụng trong học tập và làm việc.

Có khoảng 20 công cụ sẽ được tôi đề cập tới, chúng được chia thành 4 mục như sau:

• 💼 Personal Productivity - các công cụ giúp nâng cao hiệu quả làm việc

• ⼰ Self-improvement - các công cụ giúp tôi tự cải thiện bản thân mỗi ngày

• ✍️ Content Creator - các công cụ giúp việc sáng tạo nội dung dễ dàng hơn

• 🧑‍💻 Dev Tools - các công cụ không thể thiếu của một kỹ sư phần mềm

Nào chúng ta cùng bắt đầu👇

⚠️ Đừng quá lạm dụng công cụ

Trước khi đi vào phần chính của bài viết, tôi xin được nói một chút về quan điểm sử dụng công cụ.

As to methods there may be a million and then some, but principles are few. The man who grasps principles can successfully select his own methods. The man who tries methods, ignoring principles, is sure to have trouble. - Ralph Waldo Emerson.

Có triết gia người Mỹ đã từng nói rằng một Principle (nguyên tắc) thì có thể có nhiều Method (phương pháp). Nay tôi bổ sung thêm một vế nữa, là một Method (phương pháp) thì cũng có thể có nhiều Tool (công cụ).

Do đó, khi sử dụng một công cụ, điều quan trọng không phải là công cụ đó xấu đẹp thế nào, được ai gợi ý, nhiều người dùng không, mà quan trọng là công cụ đó đang được dùng trong phương pháp nào, giải quyết vấn đề gì trong phương pháp đó.

Nếu nắm được điều đó, chúng ta sẽ tránh được việc dùng quá nhiều công cụ cho cùng một việc, hoặc là chẳng biết một công cụ gì để mà dùng.

💼 Personal Productivity

🎯 Quản lý mục tiêu với Google Spreadsheet

Sống cần có mục tiêu. Đấy là nguyên tắc. Còn vì sao lại như thế, thì mời bạn đọc nghe mấy video của anh Hiếu Ti Zi đã giải thích rất cặn kẽ:

• #2 Cuộc sống không mục tiêu

• #103 Còn mục tiêu, còn hạnh phúc

• #148 Chọn mục tiêu để theo đuổi

Tuy nhiên, trong các video đó anh Hiếu không đề cập đến phương pháp thiết lập mục tiêu ra sao. Với cá nhân tôi, phương pháp thiết lập mục tiêu mà tôi đang dùng là OKRs.

Và công cụ tôi đang dùng để quản lý là Google Spreadsheet. Cách này cũng được chính Google áp dụng cho việc thiết lập mục tiêu cho nhân viên và đội nhóm của họ.

📋 Quản lý công việc với Todoist & Google Calendar

Thường thì một ngày sẽ có 2 loại công việc.

Loại thứ nhất là có công việc có time boundaries, ví dụ:

• 7:00 - 9:00 - Lên lớp tập JiuJitsu

• 10:00 - 10:15 - Họp mặt đầu tuần

• 16:30 - 17:30 - Họp cập nhật tiến độ dự án X

Loại thứ hai là công việc không bị giới hạn bởi time boundaries, miễn là trong ngày hôm đó hoàn thành là được, ví dụ:

• Cài đặt Sentry cho phần code backend

• Đi thay dầu nhớt xe máy định kì

• Chúc mừng sinh nhật Jon

👉 Đối với loại thứ nhất, tôi dùng Google Calendar. Còn với loại thứ hai, tôi dùng Todoist.

Ngoài ra, tôi còn dùng Todoist cho việc capture thông tin. Bất cứ khi nào trong đầu tôi có một ý tưởng gì đấy, hay khi tôi có một task nào đấy, tôi sẽ ghi ngay vào hòm thư Inbox của Todoist. Todoist chính là công cụ để tôi hiện thực hoá bước Capture trong cả hai phương pháp Getting Things Done và Second Brain.

⚛️ Các phần mềm khác

• LastPass - Đây là phần mềm quản lý mật khẩu và các thông tin cá nhân tôi đã dùng được khoảng hơn 3 năm nay. Nếu bạn đọc chưa dùng bất kỳ một phần mềm quản lý mật khẩu nào, thì tôi khuyên chân thành bây giờ là lúc dùng vẫn chưa muộn.

• Pasty - Một trong những tác vụ mà tôi dùng nhiều nhất khi làm việc, đấy là copy và paste. Tuy nhiên, với tính năng có sẵn của hầu hết các máy tính, tôi chỉ có thể copy được một nội dung duy nhất tại một thời điểm. Pasty giúp tôi có thể copy nhiều nội dung cùng một lúc.

• Rocket - Không biết bạn đang tìm Emoij trên máy Mac kiểu gì? Tôi thì có hai cách, hoặc là dùng tính năng có sẵn của máy Mac (tổ hợp phím Ctrl + Alt + Space), hoặc dùng phần mềm Rocket.

• MonitorControl (chỉ có trên MacOS) - Nếu ai đang dùng màn hình rời, có lẽ sẽ gặp vấn đề trong chuyện chỉnh ánh sáng. Với MonitorControl, việc chỉnh ánh sáng trên các monitor trở nên siêu dễ dàng.

⼰ Self-improvement

📖 Đọc sách với Kindle và Raindrop.io

• Kindle - Tôi dùng phần mềm Kindle để đọc sách. Tôi cài Kindle trên tất cả các thiết bị, để bất cứ khi nào, bất cứ đâu tôi cũng có thể tiếp tục đọc được những phần mà tôi đang đọc dở.

• Goodreads.com - Kindle của Amazon, Goodreads cũng vậy. Đây là nơi để viết và xem review về các cuốn sách. Nếu bạn cũng đang dùng GoodReads, thì có thể connect với tôi ở đây nhé.

• Raindrop.io - Khi lưới web, đôi khi tôi sẽ gặp một ý rất tâm đắc mà tôi muốn lưu lại. Lúc này tôi có 2 lựa chọn. Lựa chọn thứ nhất, là tôi mở Todoist ra và save vào hòm thư inbox. Cách này lúc trước tôi vẫn dùng. Tuy nhiên, dạo gần đây tôi sử dụng thêm một công cụ nữa, giúp cho việc lưu highlight dễ hơn nhiều, công cụ ấy có tên là raindrop.io. Với công cụ này, tôi chỉ cần bôi highlight đoạn text, click chuột phải rồi bấm lưu lại là xong. Các thao tác hoàn toàn ở trong trình duyệt, không phải mở app bên ngoài.

📝 Ghi nhớ dài hạn với Anki

Anki là phần mềm mã nguồn mở, được phát triển dựa trên phương pháp học lặp lại Space Repetition.

Điểm vượt trội của Anki so với các tool khác là khả năng tuỳ chỉnh gần như không giới hạn. Có hẳn một danh sách Anki Awesome chứa link đến các plugins, các decks có sẵn mà bạn có thể sử dụng được luôn.

Một số plugin mà tôi đang dùng:

• Anki Connect - cung cấp API cho phép tương tác với dữ liệu.

• Genanki - thư viện viết bằng Python cho phép tạo Anki decks bằng lập trình.

🧠 Sơ đồ tư duy với Mindomo

Tôi còn nhớ lần đầu biết đến sơ đồ tư duy là từ hồi còn học cấp 2. Khi ấy, anh trai tôi - lúc bấy giờ đang học cao đẳng trên thành phố - mang về cho tôi quyển sách tên là “Tôi tài giỏi bạn cũng thế” 🤣.

Quê tôi hồi ấy không có internet, nên những gì được mang về từ thế giới thành thị thực sự làm tôi cảm thấy như “bừng nắng hạ”. Mặc dù, thời gian qua đi, nhận thức về cuốn sách cũng khác đi, nhưng điều chưa bao giờ thay đổi trong tôi đấy là ấn tượng về việc sử dụng sơ đồ tư duy.

Mindomo có cả phiên bản web dùng online, và app dùng được cả khi offline. Ngoài ra, còn có một tool nữa tương tự có tên XMind, bạn đọc cũng có thể tham khảo.

~~

1 phút lạc đề: Không biết bạn có để ý đến cái emoij (⼰) tôi chọn cho phần self-improvement này không? Nó là một chữ trong tiếng Trung, bính âm là (jǐ), đọc là Kỷ, tiếng việt nghĩa là “sở hữu”, tiếng anh là “self”. Mấy từ như tự kỷ, ích kỷ đều liên quan đến chữ này. Ngoài ra, Kỷ cũng là một trong 10 thiên can. Nên ai có năm sinh kết thúc bằng số 9 như là 1999, 1989 thì năm sinh âm lịch cũng có chữ Kỷ. Tuần trước tôi có viết một bài kể về trải nghiệm của tôi với quá trình học tiếng Trung, cũng thú vị lắm đấy!

✍️ Content Creator

Kể từ khi viết bài đều đặn hàng tuần, tôi đã học được rất nhiều kĩ năng mới, phương pháp mới, cùng với đó là rất nhiều công cụ mới. Dưới đây là một số công cụ mà tôi thường xuyên sử dụng:

• Canva.com - Làm thumbnail, làm ảnh động gif, làm hiệu ứng animation tất cả tôi đều làm hết trên Canva. Tôi đặc biệt thích tính năng tạo hiệu ứng Morph. Bạn có thể xem chị này hướng dẫn. Hoặc là xem tôi thuyết trình về lịch sử máy tính, cũng dùng Canva để làm slide.

• Substack.com - Dĩ nhiên rồi, không thể không nhắc đến Substack. Ngoài tính năng chính là để viết, Substack còn có nhiều tính năng khác như chèn Voice Over, hay làm Podcast. Trong tương lai, tôi sẽ đưa dần những tính năng đó vào trong blog của mình.

• Namecheap.com - Tôi mua tên miền trên Namecheap vì nó rẻ. Tên miền lequockhanh.com của tôi cũng được mua ở trên này.

• CloudFlare Page - Nếu bạn truy cập vào tên miền lequockhanh.com của tôi, bạn sẽ thấy một cái website xấu hoắc mà tôi tự code thuần bằng HTML. Những trang web như thế gọi là web tĩnh - static web. Có rất nhiều dịch vụ hỗ trợ việc dựng lên một trang web tĩnh hoàn toàn miễn phí như là Github Pages, Netlify, Vercel, vv. Còn tôi thì lựa chọn CloudFlare Pages, do tôi còn dùng nhiều dịch vụ khác của CloudFlare.

• OBS - Open Boardcaster Software là một phần mềm mã nguồn mở giúp cho việc live stream rất dễ dàng. Tôi dùng OBS để phát sóng trực tiếp lên Youtube.

🧑‍💻 Dev Tools

Cuối cùng không thể thiếu là những công cụ phục vụ cho công việc chính của tôi - một kỹ sư phần mềm.

• VSCode - Phần lớn thời gian là tôi làm việc trên VSCode. Không những miễn phí, VSCode còn có bộ thư viện plugin cực kỳ phong phú. Dạo gần đây, tôi có sử dụng 2 plugin là SSH Remote, và Dev Container. Hai plugin này đã hoàn toàn thay đổi cách tôi lập trình bấy lâu nay.

• Tmux - Công cụ dành nhiều thời gian thứ hai sau IDE, đó là terminal. Và phần mềm tôi đang sử dụng để quản lý terminal đó là Tmux.

• Cloudflare 1.1.1.1 - Như tôi đã đề cập ở phần trước, tôi dùng khá nhiều sản phẩm của Cloudflare. Cloudflare 1.1.1.1 giúp bypass việc bị chặn DNS queries từ các nhà mạng.

• Cloudflare ZeroTrust - Tôi thường dùng tính năng mở Tunnel của Cloudflare ZeroTrust. Khi ấy tôi có thể đưa một service chạy dưới máy local có thể được access trên internet, nhưng vẫn đảm tính bảo mật nhờ lớp xác thực của CloudFlare.

• Lens - Nếu ai làm việc nhiều với Kubernetes chắc hẳn không còn xa lạ gì với phần mềm này. Lens cung cấp giao diện trực quan để kết nối đến các K8S cluster.

📢 Weekly shoutouts

Dưới đây là một vài bài viết thú vị mà tôi đã đọc được trong tuần vừa rồi.

• Quản lý công việc với phương pháp Gettings Thing Done by Tuanmon on Tuanmon.com - Bài viết có tính thực tế cao trong quá trình áp dụng phương pháp Gettings Thing Done trong quản lý công việc.

• Cách Di tích Nhà tù Hoả Lò làm truyền thông by Thanh-Huyen Pham on minj 4dult - Tôi rất thích những hình vẽ trong bài viết này.

✌️ Tạm biệt

Chủ đề của tuần này kết thúc ở đây. Hẹn gặp lại độc giả vào giờ này tuần sau. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về bài viết, hãy để lại bình luận ở bên dưới nhé. Bạn cũng có thể kết nối với tôi thông qua LinkedIn hoặc Twitter.

Nguồn gốc tiếng Việt phần lớn đến từ tiếng Trung

Nước Việt mình nằm giữa hai nền văn hoá lớn nhất châu Á, là Trung và Ấn. Do đó, văn hoá cũng bị ảnh hưởng nhiều bởi 2 nền văn hoá trên.

Điển hình nhất là ngôn ngữ và tôn giáo. Với ngôn ngữ, 60% tiếng Việt có nguồn gốc từ tiếng Trung.

Ví dụ, tôi viết một câu như thế này, hoàn toàn viết một cách rất tự nhiên, để xem bao nhiêu từ có nguồn gốc là tiếng Trung nhé!

• Ví dụ → 例如 (Lìrú)

• Hoàn toàn → 完全 (Wánquán)

• Bao nhiêu → 多少 (Duōshǎo)

• Nguồn gốc → 来源 (Láiyuán)

Cứ viết bừa một câu tầm 10 từ thôi, là kiểu gì cũng phải có một hai từ có nguồn gốc từ tiếng Trung ở trong đấy.

Rất thâm thuý

Dân mình hay chửi là thâm như Tàu. Tôi nghĩ đó là một lời khen.

Sự thâm thuý thể hiện ngay từ các con chữ.

👉 Ví dụ như chữ “nhẫn” trong từ “nhẫn nại”: 忍 (Rěn)

Chữ này được cấu thành từ 2 bộ: tâm (心) và dao (刀).

Khi 2 bộ này ghép lại thì thành hình tượng con dao đặt lên trên quả tim. Ý muốn nói, việc nhẫn nại đòi hỏi phải chịu đựng, thậm chí phải chịu đau đớn, giống như là đặt con dao trên quả tim vậy.

👉 Hay ví dụ như tên tôi, Khánh, chữ Trung là: 庆 (Qìng).

Chữ này cũng được ghép bởi hai bộ: 广 (guǎng) và 大 (dà).

广 (guǎng) biểu hiện cho những gì liên quan đến nhà, hoặc nơi trú ẩn.

大 (dà) là đại, tức to lớn.

Như vậy khi ghép hai bộ lại với nhau, ta có nghĩa đen là một cái nhà lớn. Ngày xưa, đời người đàn ông có 3 việc lớn “Tậu trâu, lấy vợ, làm nhà”. Nên khi có một cái nhà lớn, người ta sẽ ăn mừng. Vì vậy mà tên của tôi - “Khánh” - có nghĩa là mừng một cái gì đó. Quốc Khánh là mừng đất nước. Khánh Lão là mừng thọ.

Còn bạn, tên bạn có ý nghĩa gì?

Đặt tên cho con

Nhân câu chuyện về cái tên ở bên trên. Ngày trước tôi không hiểu vì sao có nhà khi đẻ con ra, lại phải đi xem thầy để đặt tên.

Hoá ra, cũng có logic ở trong đấy.

Khi đẻ con ra, có thể tuổi hoặc ngày hoặc giờ sinh của đứa bé sẽ bị xung khắc với cha mẹ chúng. Khi ấy, chỉ còn có cách là tìm những yếu tố khác để giảm đi phần nào sự xung khắc mà thôi. Và đặt tên là một trong số đó.

Văn hoá phương đông có ngũ hành gồm 5 mệnh: Kim Mộc Thuỷ Hoả Thổ. Mỗi một mệnh sẽ tốt cho một mệnh khác. Ví dụ, Kim sinh Thuỷ, Thuỷ sinh Mộc, Mộc sinh Hoả, vv.

Nếu tôi mệnh Thuỷ, đẻ con ra thì tôi muốn nó có gì đó liên quan đến Mộc, hoặc Kim. Nên khi đặt tên, tôi có thể cân nhắc những tên có chứa bộ Mộc (木) như là: Lâm (林), Bách (柏), Trúc (竹); hay liên quan đến bộ Kim (金) như là: Ngân (银), Châu (珠), Khanh (铿).

Học tiếng Trung ra sao

Khi học thứ gì mà phải nhớ, tôi thường dùng flashcard để học. Cái này thì tôi đã từng nói kĩ ở bài My Learning Framework.

Tuy nhiên trong bài đó tôi chưa nói rõ là học tiếng Trung thì như thế nào.

Dành cho ai đang dùng Anki để học, thì bên dưới là setup của tôi. Còn ai không dùng Anki thì có thể đọc xuống phần tiếp theo.

Học ngôn ngữ gì tiếp

Tôi thấy cứ vài năm học một ngôn ngữ mới sẽ đem lại khá nhiều trải nghiệm hay ho. Cũng là một cách rèn luyện trí não.

Đứa cháu của tôi nó hỏi là, sau khi học tiếng Trung xong, chú sẽ học gì tiếp?

Tôi nghĩ một hồi rồi trả lời là tiếng Nga.

Xong nó lại hỏi, sau tiếng Nga chú học gì tiếp.

Chú sẽ học tiếng Ả Rập.

Và tôi sẽ làm như thế. Có thể năm sau hoặc năm sau nữa, tôi sẽ bắt đầu học tiếng Nga.

Một vài facts thú vị

• Còn có tên gọi khác là tiếng Hán vì bắt đầu từ nhà Hán.

• Chữ giản thể (Simplified Chinese) và bính âm (Pinyin) được giới thiệu và đưa vào sử dụng từ cách mạng văn hoá thời Mao Trạch Đông.

• Do đó Đài Loan vẫn dùng chữ phồn thể và không dùng Pinyin (hoặc rất hạn chế).

• Ban đầu người Việt nói gần giống như tiếng người Mường. Bạn xem thử video này. Sau đó thêm lớp vỏ Tai-Kadai (từ thời Âu Lạc) và Hán Việt (từ thời Mã Viện đánh bại Hai Bà Trưng) thì ra được ngôn ngữ như bây giờ.

📢 Weekly shoutouts

Một vài bài viết thú vị tôi gom nhặt được tuần này.

• 10 Essential Components of a Production Web Application on ByteByteGo - Hình dễ nhớ về kiến trúc một web application.

• What is PID 0 on blog.dave.tf - Hiểu về process số 0 trong Linux.

• Google Cloud Adoption and Migration for the Enterprise, From Strategy to Operation on Google Cloud - Community - Các bước để migrate hệ thống từ OnPremise lên trên Cloud.

✌️ Tạm biệt

Chủ đề của tuần này kết thúc ở đây. Hẹn gặp lại độc giả vào giờ này tuần sau. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về bài viết, hãy để lại bình luận ở bên dưới nhé. Bạn cũng có thể kết nối với tôi thông qua LinkedIn hoặc Twitter.

Một trong những lời khuyên xuyên suốt từ Youtube cho đến các khoá học của anh ấy, là đầu tư thụ động vào thị trường chứng khoán bằng việc mua ETF.

Tôi cũng đang nghe theo lời khuyên đó. Tuy nhiên, vẫn còn một số thắc mắc. Do đó, tôi viết bài này, để đi tự giải đáp thắc mắc của bản thân.

Dưới đây là những câu hỏi tôi sẽ đi giải đáp trong bài viết này:

• 🤔 Việt Nam có bao nhiêu ETF?

• 📈 Hiệu suất sinh lời của ETF?

• ❓ Fire and forget đến bao giờ?

• 💥 Lỡ giá ETF giảm mãi thì sao?

<lưu ý: khảo sát bên trên là ẩn danh nên bạn yên tâm về tính riêng tư nhé>

🤔 Việt Nam có bao nhiêu ETF?

Hiện có 15 ETF được niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam.

So sánh một chút với các thị trường khác:

• Thái Lan có 27 mã ETF

• Singapore có 35 mã ETF

• Nhật Bản có 235 mã ETF

• Trung quốc có 1084 mã ETF

• Mỹ có 3191 mã ETF

Trong tương lai khoảng 10 năm nữa, Việt Nam có lẽ sẽ giống Thái Lan, sẽ có khoảng gần 30 ETF.

Ngoài ra, còn có một số ETF được niêm yết trên các sàn nước ngoài như VanEck Vietnam ETF (VNM), Global X MSCI Vietnam ETF (VNAM) được niêm yết trên sàn New York; Fubon FTSE Vietnam ETF được niêm yết trên sàn Đài Loan.

📈 Hiệu suất sinh lời của ETF?

Thử so sánh hiệu suất sinh lời của ETF với tiết kiệm ngân hàng xem sao.

Trong số 15 mã ETF được niêm yết ở thị trường Việt Nam có mã E1VFVN30 của Dragon Capital được niêm yết sớm nhất vào ngày 06/10/2014. Mã này track 30 mã cổ phiếu có giá trị vốn hoá lớn nhất trên sàn HOSE. Do đó tôi sẽ chọn mã này để thực hiện phép so sánh.

📝 Kịch bản so sánh như sau: Đầu năm 2014, tôi dành ra 100 triệu để mua ETF E1VFVN30, 100 triệu để gửi tiết kiệm ngân hàng với kì hạn 1 năm, đến ngày đáo hạn lãi sẽ gộp gốc để tự động chuyển qua kì hạn mới. Kể từ đó, ngày 1/1 hằng năm tôi đều dành ra 100 triệu để mua ETF, và 100 triệu gửi tiết kiệm. Hỏi đến ngày 1/1/2024, tài khoản nào của tôi sẽ có số tiền lớn hơn?

Đầu tiên, cùng tính số tiền gửi tiết kiệm. Dữ liệu về lãi suất tôi có tham khảo ở trang này. Theo như bảng 1, đến đầu năm 2024, tài khoản tiết kiệm của tôi sẽ có 1 tỉ 363 triệu. So với số vốn 1 tỉ bỏ ra, tiết kiệm đạt hiệu suất 36,3%.

Tiếp theo là tính tài khoản chứng khoán. Tại mỗi lần mua ETF, tôi sẽ quan tâm đến giá của ETF lúc đó là bao nhiêu, và quy ra số ETF được nắm giữ. Tại một thời điểm, số tiền sẽ được tính bằng số ETF nhân với giá của ETF tại thời điểm đó. Theo như bảng 2, thời điểm đầu năm 2024 ra được kết quả là 1 tỉ 449 triệu. So với số vốn 1 tỉ bỏ ra, thì ETF đạt hiệu suất 44,9%.

Như vậy, trong khoảng 10 năm từ 2014 đến 2024, hiệu suất của ETF có nhỉnh hơn lãi suất ngân hàng một chút: 44,9% so với 36,3%.

Tuy nhiên đấy là năm 2024. Nếu như năm 2022 tôi bán sạch ETF, hiệu suất sẽ lên tới 84%. Còn nếu bán vào đầu năm 2023, thì hiệu suất chỉ là 21%!

❓ Fire and forget đến bao giờ?

Fire and forget - tức mua rồi để đấy, không quan tâm đến nó nữa.

Vậy forget đến bao giờ nhỉ? Anh Hiếu có khuyên là dùng ETF để tạo quỹ nghỉ hưu. Nếu một ngày nào đó giá của ETF tăng lên đến ngưỡng mà mà đủ để tôi nghỉ hưu, lúc ấy tôi sẽ “sell fast” - bán sạch ETF (hoặc phần lớn) để chuyển tiền sang tiết kiệm hoặc trái phiếu để lấy tiền trả lãi trang trải chi tiêu.

💥 Lỡ giá ETF giảm mãi thì sao?

Có thể lắm chứ. Chiến tranh, chính trị, thiên tai. Hoàn toàn có thể huỷ hoại tương lai kinh tế của một đất nước, nhất là nước nhỏ như Việt Nam.

Vậy thì đầu tư toàn thế giới, cả thế giới mà tèo thì chịu thôi chứ biết sao giờ.

Vanguard có mã FTSE Global All Cap Index Fund, đầu tư cả thế giới. Tuy nhiên Việt Nam không mua được, chắc phải tìm việc ở nước ngoài như Singapore. Lúc ấy sẽ được mở tài khoản ngân hàng bên Sing, được cấp mã Foreign Identity Number, khi ấy sẽ mua được ETF của Vanguard. Cái này thì tôi chưa kiểm chứng được, bạn nào đã hoặc đang làm bên Sing xác nhận giúp tôi với.

📢 Weekly shoutouts

Dạo này bạn bè xung quanh tôi viết càng ngày càng nhiều, tôi rất vui và hãnh diện vì điều đó. Shout outs đến tất cả các bạn.

• Phuong Thao Nguyen on LinkedIn - cô gái này đang rất chăm chỉ viết bài về khoa học dữ liệu trên LinkedIn.

• Casey Khuc on Casey nghĩ - bạn có nhiều bài viết hay như là bài “4 bài học về cách theo đuổi hoài bão bền vững”.

✌️ Tạm biệt

Chủ đề của tuần này kết thúc ở đây. Hẹn gặp lại độc giả vào giờ này tuần sau. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về bài viết, hãy để lại bình luận ở bên dưới nhé. Bạn cũng có thể kết nối với tôi thông qua LinkedIn hoặc Twitter.

Những ngôi nhà mà ta đã vất vả vay ngân hàng trả nợ cả chục năm, sẽ được một người hoàn toàn xa lạ ở, thậm chí họ còn chưa được sinh ra.

Lúc ấy, đám con cháu sẽ chỉ còn nhớ đến chúng ta qua cái tên. Đến đời thứ 5 trở đi thì không còn đứa nào nhớ nữa.

Những tài khoản mạng xã hội của ta lâu ngày không sử dụng sẽ bị xoá. Cái domain mà ta đã canh me nhiều tháng để mua, cũng sẽ hết hạn. Và tất cả những gì chúng ta đã từng để lại trên môi trường mạng sẽ được cất kỹ vào những trung tâm dữ liệu loại rẻ tiền nhất.

Của thiên trả địa, ta lại trở về với đúng cái nơi mà ta đã đến: hư vô.

Nếu như vậy, có phải cuộc sống này là hoàn toàn vô nghĩa không nhỉ?

Bên dưới là một video quay lại người dân ở Trung Quốc cách đây 100 năm.

💀 Khi chết chúng ta đi đâu?

Nếu nhìn từ góc độ khoa học, chúng ta cần phải công nhận với nhau một điều rằng, cơ thể con người, hay bất kỳ một thứ gì tồn tại trên đời này đều được cấu thành từ các hạt nguyên tử nhỏ bé.

Ngay khi ta chết, cơ thể sẽ đầu phân huỷ. Tuỳ từng hình thức an táng, mà cơ thể sẽ cần ít hay nhiều thời gian để có thể phân huỷ hết. Ví dụ, nếu mộ táng thì tầm 3 năm, trong khi hoả táng thì gần như ngay lập tức.

Câu hỏi “Khi chết chúng ta đi đâu?”, dưới góc nhìn khoa học sẽ được chuyển thành: “Khi cơ thể phân huỷ hết, các phân tử sẽ đi đâu?”.

Để trả lời cho câu hỏi đó, chúng ta cùng đi làm một vài phép tính vui vẻ như sau.

Dựa vào hình 1 ta thấy, cơ thể con người có 18.5% là Carbon. Nếu một người nặng 70Kg như tôi, thì sẽ có đâu đó khoảng 18.5% x 70 = 12.95kg Carbon.

Khi hoả táng, Carbon sẽ được đốt cháy tạo thành khí CO2 và bay vào không khí. Khi này số phân tử CO2, dựa vào số Avogadro, có thể được tính như sau:

Tốc độ trung bình của một phân tử CO2 trong không khí là khoảng 1500km/h. Như vậy, trong điều kiện lý tưởng, nếu tôi được hoả thiêu ở Sài Gòn, thì sẽ mất khoảng 9 giờ đồng hồ để các phân tử đi được đến New York.

Giả sử số phân tử bay vào không khí sau đó được phân tán đều ra bầu khí quyển của trái đất, thì số phân tử CO2 trong mỗi lít không khí sẽ là:

Tôi đã hơi sốc với con số này. Điều này có nghĩa, khi một người 70kg được hoả táng, sau một thời gian, tại mọi nơi trên trái đất này, cứ mỗi lít không khí sẽ có khoảng 82866 phân tử Carbon thuộc về người đó.

Điều này cũng có nghĩa là, khi tôi chết đi sau chừng nửa ngày, tôi sẽ có mặt ở trên đỉnh Everest, tôi cũng sẽ xuất hiện ở sân vận động Camp Nou, hay được bám vào con tàu Falcon 9 để bay ra ngoài không gian vũ trụ.

Và nếu may mắn hơn một chút nữa, một vài phân tử của tôi sẽ đạt đủ tốc độ vũ trụ cấp ba, và bay ra khỏi hệ mặt trời này.

Xem ra chết cũng không tệ!

Còn bạn, sau khi chết bạn muốn đi đâu? Hãy bình luận bên dưới cho tôi biết với nhé.

🥰 Nhưng kể từ giờ đến lúc được chết thì làm gì?

Người ta thường nói, đời người chẳng bằng cái chớp mắt của vũ trụ. Để xem câu nói này chính xác tới đâu.

Thời gian trung bình giữa 2 cái chớp mắt là khoảng 3 giây. Đời người khoảng 80 năm. Như vậy số chớp mắt sẽ là:

Trong khi thời gian của tồn tại của vũ trụ đến thời điểm hiện tại là khoảng 13 tỉ năm. Số đời người sẽ là:

Như vậy, nói đời người chẳng bằng cái chớp mắt là không đúng lắm. Nói là bằng 5 cái chớp mắt thì đúng hơn 😉 (just kidding).

~~

Tuy vậy, nhìn chung đời người vẫn chẳng đáng là bao nếu so với thời gian tồn tại của vũ trụ bao la. Vậy làm gì trong khoảng thời gian ngắn ngủi này nhỉ?

👉 Theo tôi thì hãy làm gì đó vui!

Mà vui cũng có nhiều loại, vui vài giây, vui cả buổi tối, vui mấy ngày, hay vui âm ỉ cả một đời.

Khi email nhắn báo tin có một người like bài trên Substack, vui vài giây.

Khi đi cà phê nghe nhạc cuối tuần, vui cả buổi tối.

Khi đỗ đại học hay được thăng chức, vui mấy ngày.

Khi đạt tự do tài chính sau hơn 30 năm kỉ luật, vui cả một đời.

~~

Mỗi người sẽ có những định nghĩa riêng về niềm vui. Tuy nhiên về mặt logic, thì thứ gì càng khó để đạt được, càng lâu để đạt được thì càng làm ta vui dài hơn.

Do đó, tôi nghĩ trong 80 năm ở cõi tạm này, làm gì thì làm, thì cũng nên chia đều cho các loại niềm vui, mỗi thứ một tí. Đôi khi phải hy sinh niềm vui nhỏ, để hướng tới những niềm vui lớn lao hơn.

📢 Weekly shoutouts

Dưới đây là sách các bài viết thú vị mà tuần này mà tôi đã đọc được, xin được chia sẻ cùng với bạn đọc.

• Software engineer Microsoft từ tấm bằng FTU by Yến on Người bình thường phi thường - Bài phỏng vấn rất chi tiết về cách một chàng trai chuyển ngành và trúng tuyển vào vị trí kĩ sư phần mềm ở công ty Microsoft.

• Become a Great Engineering Leader in 12 Months by Nicola Ballotta on The Hybrid Hacker - Hướng dẫn level up skill cho software engineer.

• My Mentee Went From Junior -> Senior Engineer in less than 2 years by Jordan Cutler on High Growth Engineer - Làm thế nào mà một người có thể tiến từ Junior lên Senior trong vòng chỉ 2 năm.

✌️ Tạm biệt

Chủ đề của tuần này kết thúc ở đây. Hẹn gặp lại độc giả vào giờ này tuần sau. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về bài viết, hãy để lại bình luận ở bên dưới nhé. Bạn cũng có thể kết nối với tôi thông qua LinkedIn hoặc Twitter.

✅ Performance review, về mặt lý tưởng, sẽ đem lại một số lợi ích như sau:

• Là dịp để nhân viên chứng tỏ năng lực của bản thân với các cấp quản lý bên trên, qua đó có thể được thăng cấp (promote).

• Là dịp để nhìn lại những điểm tốt và chưa tốt của mỗi cá nhân trong thời gian đã qua.

• Là dịp để mỗi cá nhân đặt mục tiêu cho khoảng thời gian sắp tới.

❌ Lý thuyết là vậy nhưng thực tế thì cho thấy:

• Nhiều nhân viên cảm thấy việc làm performance review là một việc chiếu lệ.

• Cấp quản lý thì cảm thấy rất tốn thời gian vì phải viết đánh giá cho nhân viên.

• Xảy ra nhiều bất đồng liên quan đến việc thăng cấp.

Nguyên nhân về sự khác biệt giữa lý thuyết và thực tế thì có cả khách quan lẫn chủ quan. Những nguyên nhân khách quan thì tôi sẽ không bàn đến trong bài viết này, vì đó là những thứ chúng ta không thể kiểm soát.

Nguyên nhân chủ quan, phần lớn đến từ cách viết performance review quá sơ sài hoặc chưa thể hiện được hết những gì bạn đã làm. Bạn muốn được promote, nhưng khi viết performance review bạn lại không thể hiện được vì sao bạn xứng đáng với chuyện đó.

Đừng cho rằng sếp phải biết tất cả. Sếp cũng như bao nhân viên, họ cũng có những công việc riêng và không thể nào nắm rõ và nhớ được toàn bộ những đóng góp của ta. Ngoài ra, performance review còn được đọc và duyệt không chỉ bởi manager trực tiếp, mà còn là những manager ở cấp trên nữa.

Do đó viết performance review sao cho “chuẩn bài” là một việc rất cần thiết.

📈 Sử dụng delta

Giả sử, trong phần tự đánh giá, bạn có ghi có một thành tích như sau:

Cải thiện tốc độ của API backend bằng cách đánh thêm index trong database.

“Cải thiện” là một từ rất chung chung. Nó mang nghĩa tích cực, nhưng không cụ thể.

Ừ thì có cải thiện, vậy là tốt, nhưng có rất nhiều cách có thể cải thiện tốc độ của API mà, tại sao lại chọn đánh thêm index? Và cải thiện cụ thể là như thế nào, bao nhiêu phần trăm?

Giờ thử viết lại câu trên như sau:

Tăng tốc độ của API backend lên 25% giảm từ 3 giây xuống còn 2,25 giây bằng cách đánh thêm index trong database.

Có thể thấy sự cải thiện đã được thể hiện rất rõ ràng bằng các con số. Và chỉ đánh thêm index mới cho ra được kết quả như vậy!

Bạn để ý sẽ thấy mấu chốt ở đây là sử dụng delta để thể hiện kết quả:

• Before: 3 giây

• After: 2,25 giây

• Delta: 25%

⭐️ Sử dụng STAR model

Dùng kĩ thuật delta đã giúp bản performance review của ta trở nên thuyết phục hơn rất nhiều rồi. Tuy nhiên nó chỉ trả lời cho câu hỏi “how”, mà chưa trả lời được cho câu hỏi “why”.

Tưởng tượng, nếu một manager không làm việc trực tiếp với bạn, và đọc bản review của bạn. Họ sẽ hỏi, ủa, có vấn đề gì mà lại phải đi cải thiện tốc độ API? Hay họ sẽ thắc mắc rằng bạn đã tiếp cận vấn đề như nào để cho ra kết quả đó?

STAR model có thể giúp cho người manager kia trả lời được những câu hỏi.

STAR model viết tắt của 4 từ:

• 👀 Situation: Mô tả ngắn gọn tình huống mà bạn đã gặp phải. Cung cấp đủ thông tin để người nghe hiểu bối cảnh và thách thức mà bạn đang đối mặt

• 🎯 Task: Giải thích rõ ràng nhiệm vụ mà bạn được giao hoặc mục tiêu mà bạn cần đạt được trong tình huống đó.

• 🔨 Action: Chia sẻ những hành động cụ thể mà bạn đã thực hiện để giải quyết tình huống và hoàn thành nhiệm vụ. Nêu bật các kỹ năng, kiến thức và kinh nghiệm mà bạn đã sử dụng.

• 👉 Result: Giải thích kết quả của những hành động bạn đã thực hiện. Nhấn mạnh những thành tựu đạt được và tác động tích cực mà bạn đã tạo ra.

Giờ thử viết lại câu ở phần trên theo STAR model xem sao nhé!

Situation: Nhiều khách hàng phàn nàn rằng việc truy cập vào trang quản lý sản phẩm bị chậm.

Task: Tìm nguyên nhân vì sao website chậm, và tìm cách khắc phục.

Action:

• Thực hiện monitoring thời gian response time của các API khi vào website.

• Tiến hành profiling API có thời gian response time lớn nhất.

• Đánh index cho bảng product.

• Tiến hành thực hiện performance testing sau khi đánh index.

Result: Tăng tốc độ của API backend lên 25% từ 3 giây xuống còn 2,25 giây.

Với cách viết này, không những manager có thể hiểu được vì sao bạn làm việc này, mà anh ấy còn có thể hiểu được các bước hoặc cách thức mà bạn đã thực hiện để đưa đến kết quả cuối cùng.

📝 Viết nhật ký công việc

Tôi thấy nhiều người hay phàn nàn rằng, làm sao mà nhớ được trong năm vừa rồi mình đã làm những gì để mà viết!? Chính bản thân tôi cũng đã từng thắc mắc như thế.

Nhưng kể từ khi áp dụng viết nhật ký công việc, tôi đã có một nơi để xem lại toàn bộ những công việc mà mình đã làm.

Cách viết thì tuỳ thuộc mỗi người. Chẳng hạn như tôi thì sẽ viết vào một file Google Docs. Chia thành các tuần. Trong mỗi tuần sẽ ghi lại chi tiết các công việc đã làm, cách thức làm, các khó khăn và cách giải quyết.

Không chỉ là nguồn tài liệu cho performance review, nhật ký công việc còn là nơi lưu tri thức, có thể sử dụng lại sau này.

📢 Weekly shoutouts

Kể từ bài viết tuần này, tôi sẽ thêm một mục mới, đó là “📢 Weekly shoutouts”. Ở mục này tôi sẽ đính kèm những bài viết thú vị mà tôi đã đọc được trong tuần. Hi vọng đây cũng là nguồn để bạn tiếp cận thêm được những bài viết chất lượng.

• Cái sự học Java: OOP và Access Modifier by ThanhGou on 1% - Bài viết chi tiết và dễ hiểu về chủ để lập trình hướng đối tượng.

• Ngành ngân hàng by Vũ Anh on Intelligent Investors - Bài viết tổng hợp về ngành ngân hàng ở Việt Nam trong đầu tư chủ động.

✌️ Tạm biệt

Chủ đề của tuần này kết thúc ở đây. Hẹn gặp lại độc giả vào giờ này tuần sau. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về bài viết, hãy để lại bình luận ở bên dưới nhé. Bạn cũng có thể kết nối với tôi thông qua LinkedIn hoặc Twitter.

Tôi rất thích từ better. Việc tư duy theo hướng “tốt hơn” có ích rất nhiều cho mỗi người, tôi có thể kể sương sương ra một vài lợi ích như sau.

Không bị peer pressure

Peer pressure đơn giản là nhìn sang thằng khác và thấy mình đéo bằng nó, xong rồi tự cảm thấy áp lực. Áp lực là cần thiết, nhưng không phải là đến từ bên ngoài, nó cần phải đến từ bên trong.

Với tư duy “better” chúng ta hoàn toàn có thể loại bỏ cảm giác độc hại đó.

Progressive Overload

Chắc bạn đang tự hỏi thế nào là áp lực từ bên trong?

Hãy thách thức bản thân hơn một chút so với những gì chúng ta đã làm được ngày hôm qua.

Con người adapt rất cừ. Khi chúng ta phải chịu đựng một điều gì đó, cơ thể sẽ ngay lập tức có những biến đổi để khi điều đó xảy ra một lần nữa, chúng ta có thể giải quyết nó một cách dễ dàng hơn.

Chẳng hạn trong việc tập luyện thể chất. Nếu ngày hôm nay tôi Squat được mức tạ 70kg, cơ thể sẽ có những biến đổi để sao cho lần tới cũng với mức tạ 70kg, tôi sẽ cảm thấy dễ dàng hơn so với lần trước.

Và khi ta bắt đầu cảm thấy dễ dàng, hãy thêm một chút áp lực.

Hãy Squat với mức tạ 70,5kg! Progressive Overload đơn giản là như vậy!

Hình thành tư duy tạo thói quen

Bản thân từ better, đã bắt chúng ta phải nghĩ về 2 sự kiện, before … after, hôm qua … hôm nay, lần 1 … lần 2. Và khi các điểm đó được ghép lại với nhau, chúng sẽ được một chuỗi dài các sự kiện.

Nếu các sự kiện đó được lặp lại một cách đều đặn, xin chúc mừng ta đã có được một thói quen.

Tư duy thói quen đồng nghĩa với việc ta phải nghĩ về dài hạn. Rằng khi làm một việc gì đó, làm sao để biến nó thành một chuỗi các sự kiện để bản thân có thể làm hằng ngày, hằng tuần, hàng tháng.

Tư duy tạo thói quen cũng giúp chúng ta tránh xa khỏi những thứ vô bổ, ngắn hạn, ăn xổi. Vì ta biết, chúng không giúp chúng ta “better”.

Hãy đọc quyển sách “Atomic Habit” để học cách hình thành thói quen từ những hành động nhỏ nhất.

Hình thành tư duy đo đạc

Rồi làm sao để biết hôm nay tốt hơn hôm qua? Đo đạc chứ còn gì nữa.

Cái thứ gì mà hổng đo đạc được, thì hổng có cải thiện được. Nếu ông Peter Drucker mà nói giọng miền Nam thì ổng sẽ nói vậy.

Nói suông ai mà tin, có số người ta tin ngay. Result oriented!

Giả sử tôi có một cái mục tiêu là: “Đến cuối năm, tôi muốn là một engineer tốt hơn”, vậy làm sao biết được tôi đã tốt hơn hay chưa?

Tôi có thể chia nhỏ nó thành các mục tiêu như sau:

• Viết được 20 bài blog về engineering

• Có được 30 contributions vào các project trên 1000 stars trên Github

• Launch được 3 project mới trên Product Hunt

Sau đó, hiện thực hoá các SMART goals bên trên bằng các thói quen.

• Viết bài blog về engineering biweekly

• Contribute cho OpenSource every weekend

• Làm side project everyday from 21:00 to 22:00

Ngoài đếm số lần thực hiện ra thì chúng ta cũng có rất nhiều cách đo. Riêng phần này hỏi Nam Nguyễn - A Litter Better , anh ấy chỉ cho bạn cách đo đạc, đặc biệt là các metric liên quan đến việc làm product.

Và quả ngọt sẽ là lãi kép

Có nhà vật lý nào đó đã nói: “Lãi kép là kì quan thứ 8 của thế giới”.

Lãi kép là việc lãi được gộp vào gốc và tiếp tục đẻ ra lãi.

Lãi kép phụ thuộc vào tuần suất (compound frequency), giống hệt như thói quen.

Nếu ta làm một điều gì đó đủ lâu, biết cách đo đạc để việc đó tốt hơn mỗi ngày, ta sẽ nắm được sức mạnh vô cùng to lớn của lãi kép.

Just be better, the rest is compound effect!

Tham Khảo

• 1% - Đây là blog “1% better everyday” của bạn tôi

• Tham khảo về progressive overload trong chương trình tập luyện sức mạnh với Mark Rippetoe

• Tư duy đo đạc với Google OKR playbook

Với cá nhân tôi, năm 2021 cũng là một năm đặc biệt khi nó đánh dấu nhiều sự thay đổi trong cuộc sống. Một trong những sự thay đổi đáng nhớ nhất, đó là sự thay đổi về công việc.

Trong bài viết tuần này, nhân dịp biết được một số người bạn cũng đang trong giai đoạn của tôi 3 năm trước, tôi xin được trích lại một vài ghi chú mà tôi đã viết trong cuốn “Tìm việc diary” của tôi.

(Vì lý do cá nhân, tôi đã giấu tên thật của công ty, mong bạn đọc thông cảm)

(Do là ghi chú cá nhân nên văn phong sẽ hơi bỗ bã, và cũng có nhiều lỗi sai chính tả, cũng mong bạn đọc thông cảm cho tôi)

28 tháng 8, năm 2021

Sau hơn một tuần chuẩn bị thì cuối cùng, sáng nay, tôi đã take the online test của công ty X. Cảm giác khi chuẩn bị bấm vào nút Start the assignment là rất hồi hộp. Đó đơn giản là cảm giác khi mà một người chuẩn bị rất kỹ càng và cũng rất kỳ vọng vào sự kiện đó.

Bài test diễn ra không suôn sẻ vì các câu hỏi khá là hóc búa với tôi. Mặc dù đã chuẩn bị tới gần 1 tuần nhưng vẫn có những kiến thức mà tôi thậm chí còn chưa nghe đến bao giờ, hoặc đã từng nghe nhưng không biết nó là gì. Chẳng hạn như Red Black tree. Đây là lần đầu tiên tôi nghe thấy khái niệm này. Mặc dù trong quyển cracking the coding interviews cũng có nhắc đến, nhưng nó là phần tôi chưa ôn (tree & graph) và lại còn nằm ở mục advances.

Sau một số câu hỏi về computer science nói chung, thì tôi làm 2 bài test coding. Bài đầu tiên tôi làm nhanh vì tôi đã ôn trong khoảng 1 tuần vừa rồi. Đó là merge 2 sorted array. Bài số 2 khoai hơn, là một bài medium level trên leetcode. Tôi chưa làm bài đó bao giờ, nên cũng phải mất một lúc mới nghĩ ra được cách làm. Nhưng cách implement của tôi lại quá rối rắm, nên thành ra không xử lý được một case nào đó. Nên không pass được toàn bộ test cases.

Nhìn chung là tôi hơi thất vọng với bài test này, có lẽ chủ yếu là do tôi đã không nghĩ rằng bài test có thể khó như thế. Từ đây tôi mới rút ra được một số bài học cho bản thân

1/ Hãy ôn tập kiến thức cơ bản về computer science thường xuyên

Mặc dù khi đi làm, hầu như chúng ta không có động chạm mấy đến các kiến thức này, nhưng việc thường xuyên dành ra thời gian hằng tuần để ôn tập là một điều cực kỳ hữu ích. Có rất nhiều kiến thức tôi đã có thể đào sâu hơn nếu như thời gian chuẩn bị của tôi không phải là 1 tuần, mà là 3 đến 6 tháng.

2/ Leetcode! Hãy làm leetcode!

Cả hai bài coding tôi làm trong bài phỏng vấn online đều được lấy từ LeetCode. Tôi đã có thể làm được 5 * 4 * 6 = 120 bài LeetCode nếu trong 6 tháng vừa rồi, tôi có chuẩn bị cho phỏng vấn.

(tôi không nhớ vì sao tôi đã viết ra công thức 5 * 4 * 6. Nhưng đoán là 6 tháng, mỗi tháng 4 tuần, mỗi tuần làm 5 bài 😂)

3/ Hãy đi phỏng vấn mỗi 6 tháng

Như tôi đã nhắc tới 2 lần ở trên, là giá như thời gian tôi chuẩn bị là từ 3-6 tháng thì mọi thứ đã có thể tốt hơn rất nhiều. Và để có động lực làm điều đó, thì không gì tốt hơn ngoài việc bạn đi phỏng vấn 6 tháng một lần. Có nhiều lợi ích từ việc đi phỏng vấn thường xuyên.

• Giúp tôi không bị tập chung vào những thứ không có lợi cho career path

• Nắm được bản thân còn đang thiếu thứ gì cho the next big move

• Tạo động lực để tự ôn tập computer science foundation và coding quiz

• Có cơ hội nhận được offer cao hơn

4/ Đừng để đến khi muốn nghỉ việc thì mới chuẩn bị đi tìm việc

Hiện tại bản thân tôi đang rơi vào trạng thái này. Tôi đang gặp áp lực rất lớn. Vì muốn nghỉ việc thật nhanh nên tôi đã phải apply vào nhiều công ty để mong có được một công việc mới. Điều này vừa làm cho tôi dễ bị áp lực vừa gây ra những rủi ro lớn trong trường hợp tôi không tìm được công việc mơ ước. Thay vì thế, ngay từ khi lúc còn rất “enjoy” những thứ đang diễn ra ở công ty hiện tại, thì tôi đã nên sẵn sàng chuẩn bị ngay cho the next big move tiếp theo. Vì suy cho cùng, cái mục đích cuối cùng của cuộc đời là tôi có thể làm những gì mà tôi thích mà không phải phụ thuộc vào bất cứ thứ gì. Vậy nên, hãy chủ động, cuộc đời của chúng ta, chúng ta phải quản lý nó.

5/ Mua lấy một cái bàn đứng

Trong khi đợi hết giãn cách để có thể mua được bàn, tôi đã tự chế ra cái đứng. Mặc dù nó trong hơi bô nhếch, nhưng đã giải quyết được vấn đề ngồi lâu của tôi. Ngoài ra việc đầu tư vào workspace sao cho có nhiều tiện ích giúp giảm thiểu các vấn đề về sức khỏe là một khoản đầu tư rất đáng để xem xét. Vì SE thì tránh sao được việc làm việc với máy tính suốt ngày.

10 tháng 9, năm 2021

(đến thời điểm này tôi đã qua được 2 vòng phỏng vấn, vòng online testing, và vòng technical interview 1, đoạn dưới đây là note về vòng technical interview 2)

Tôi vừa mới hoàn thành xong vòng phấn technical thứ 2 với công ty X. Tôi bị bạn phỏng vấn vã cho tơi tả. Hầu hết những câu hỏi follow up tôi đều bị ú ớ. Do hiểu chưa sâu. 

Hic buồn quá. Sau vòng này cảm giác của tôi giống hệt như vòng làm bài test online, đó là cảm giác nắm chắc bị đánh trượt trong tay. Phew! Nếu trượt thật thì dù gì tôi cũng học được quá nhiều bài học trong hôm nay. Dưới đây là một số bài học. 

1/ Phải học sâu

Phần lớn các câu hỏi mà bạn interviewer hỏi tôi đều có thể trả lời mức nào đó. Nhưng khi bạn ấy hỏi sâu hơn thì tôi thực sự không biết nó thực sự hoạt động như thế nào. Dưới đây là một số ví dụ:

• Anh có thể so sánh Memcache và Redis, chúng khác nhau như nào?

• Khi gửi gõ google.com rồi enter thì có mấy HTTP requests được gửi đi?

• Cơ chế hoạt động của context switch

• Làm sao để DB biết được mà commit hay rollback?

• Cơ chế bắn event sau khi commit là gì?

• Có thể gửi nhiều ảnh trong 1 request HTTP được không?

• Database Shading là gì?

• Process session?

• Có những loại deadlock nào?

• Phân biệt concurent vs paralel

• Gabage collector trong Python hoạt động như thế nào?

2/ Đề bài coding sẽ likely rơi vào những câu đã được hỏi

Tôi có một danh sách các câu hỏi coding được collect từ Glassdoor. Đúng cái câu “select top k largest elements in an array” mà tôi chưa xem đến, thì các bạn lại hỏi vào. Thế là tôi mất một lúc lâu mới tìm ra được phương án. Mặc dù tôi có đưa ra phương án dùng heap mà các bạn không nghĩ ra, nhưng việc mãi mới đưa ra được cách optimize sau gợi ý của các bạn cũng là một điểm trừ lớn.

Thế thôi. Giờ thì tôi đang ngồi đợi email của các bạn HR. Lành ít dữ nhiều. Thôi thì tiếp tục cố gắng vậy.

UPDATE Sep 11: Sau phỏng vấn tôi không nhận được hồi âm gì. Tôi cũng đã nhắn tin trực tiếp hỏi HR và chị ý bảo để chị check. Nhưng rồi cũng không nhận được hồi âm. Giờ thì là cuối tuần rồi, nên tôi nghĩ chắc sang đầu tuần sẽ có một chiếc mail gì đó.

14 tháng 9, năm 2021

(đến lúc này không biết vì lý do gì, tôi chuyển qua dùng tiếng Anh. Chắc là do bị từ chối nên buồn quá hoá loạn ngôn 🤣)

It’s sad, but I am not surprised!

There’s no overnight success. I have wasted my time for years. Now I realized what I need, what I should focus on. Maybe 6 months later I will apply again. My foundation at that time must be on another level!

Good luck to me!

Kết bài

Đó là 3 trong số rất nhiều ghi chú mà tôi đã ghi lại trong hành trình phỏng vấn năm 2021. Mặc dù bị công ty X từ chối, nhưng những kinh nghiệm đó đã giúp tôi tiến bộ rất nhanh và không lâu sau đó, tôi đã có được một vài offer ưng ý.

Tôi sẽ share bài viết này cho một vài người bạn của tôi. Ít nhất là tôi nghĩ ra được 4 người. Hi vọng bài viết sẽ cổ vũ chút ít tinh thần cho các bạn.

P/S: Sau khi bài viết được public, có một vài người bạn đã hỏi tôi rằng những gì tôi viết vào năm 2021 có còn đúng với tôi ở thời điểm hiện tại hay không. Câu trả lời là về cơ bản mọi thứ vẫn đúng như ý của tôi. Tuy nhiên một vài quan điểm có phần hơi “cực đoan” như “phỏng vấn ít nhất 6 tháng 1 lần”, hay “hãy tìm việc khi còn đang enjoy” thì có phần thay đổi theo hướng nhẹ nhàng hơn và còn tuỳ thuộc nhiều vào tình hình công việc và cuộc sống hiện tại của tôi nữa. Dẫu vậy, điều cốt lõi và không thay đổi đó là sự chủ động trong việc bồi dưỡng và nâng cao năng lực của bản thân, nhất là trong thị trường lao động càng ngày càng có tính cạnh tranh cao như hiện nay.